U140E – U140F Şanzıman Nedir? Kronik Sorunları, Yağı ve Kullanıldığı Araçlar

U140E ve U140F Şanzıman Nedir?

U140E ve U140F, Aisin tarafından Toyota ve Lexus araçları için geliştirilen dört ileri, elektronik kontrollü ve tork konvertörlü tam otomatik şanzımanlardır.

Motor bölmesine enlemesine yerleştirilen bu şanzımanlarda ana şanzıman, son dişli ve ön diferansiyel aynı gövde içinde bulunur. Bu nedenle teknik olarak otomatik transaks sınıfındadır.

U140E ile U140F aynı temel şanzıman ailesine aittir. Aralarındaki temel fark çekiş sistemidir:

• U140E: Önden çekişli araçlarda kullanılır.
• U140F: Dört tekerlekten çekişli araçlarda kullanılır ve arka aksa güç gönderen aktarma çıkışına sahiptir.

U140 ailesi özellikle 3.0 litre V6 motorlu Toyota ve Lexus modellerinde kullanılmıştır. Bazı pazarlarda farklı motor ve araç kombinasyonlarına da uygulanmıştır.

Temel özellikleri:

• Dört ileri ve bir geri vitestir.
• Tork konvertörlü tam otomatik şanzımandır.
• Elektronik kontrollü elektrohidrolik sisteme sahiptir.
• Tork konvertörü kilitleme kavraması bulunur.
• Planet dişli grupları kullanır.
• U140E önden çekişlidir.
• U140F dört tekerlekten çekişlidir.
• Yağ standardı Toyota Type T-IV’tür.
• Yağ filtresi karterin içindedir ve değiştirilebilir.
• U140F’nin aktarma kutusu yağı şanzıman ATF’sinden ayrıdır.

U140E ve U140F genel olarak dayanıklı şanzımanlardır. Ancak ağır SUV gövdelerinde, yüksek sıcaklıkta ve bakımsız kullanımda tork konvertörü, hidrolik beyin, arka planet grubu ve kavramalarda ciddi aşınmalar meydana gelebilir.

U140E ve U140F Tam Otomatik mi?

Evet. Her iki şanzıman da tork konvertörlü gerçek birer tam otomatik şanzımandır.

Bu şanzımanlarda kuru kavrama, çift kavrama veya debriyaj robotu bulunmaz. Motor gücü tork konvertörü üzerinden şanzımana aktarılır. Vites oranları planet dişli grupları, çoklu disk kavramalar, fren elemanları ve tek yönlü kavramalarla oluşturulur.

U140E ve U140F:

• DSG veya DCT değildir.
• CVT değildir.
• Yarı otomatik değildir.
• Robotize manuel değildir.
• Toyota MMT değildir.
• Sürekli değişken oran kullanmaz.

Düşük hızda ilerleme ve kalkış, tork konvertörü üzerinden gerçekleşir. Bu nedenle sağlıklı bir U140E veya U140F, dur-kalk kullanımında yumuşak ve kontrollü hareket etmelidir.

U140E ile U140F Arasındaki Fark Nedir?

İki şanzımanın ana mekanik ve hidrolik çalışma sistemi büyük ölçüde benzerdir. Fark, çekiş sistemine bağlı çıkış düzeninde ve yağlama ayrıntılarındadır.

Özellik	U140E	U140F
Çekiş sistemi	Önden çekiş	Dört tekerlekten çekiş
Motor yerleşimi	Enlemesine	Enlemesine
Ön diferansiyel	Şanzımana entegre	Şanzımana entegre
Arka aks çıkışı	Yok	Var
Aktarma kutusu	Yok	Var
ATF standardı	Toyota Type T-IV	Toyota Type T-IV
Aktarma kutusu yağı	Gerekmez	Ayrı dişli yağı kullanır
Yaygın kullanım	FWD Camry, ES 300, RX 300	AWD RX 300, Highlander, RAV4
Valf gövdesi yağlama düzeni	FWD tip	AWD tip merkezi yağlama kanalı bulunabilir

U140F yalnızca U140E’ye aktarma çıkışı eklenmiş basit bir versiyon değildir. Diferansiyel, yağlama düzeni, gövde, son dişli ve aktarma bağlantıları nedeniyle iki şanzımanın her parçası doğrudan birbirinin yerine kullanılamaz.

Valf gövdesi değişiminde FWD ve AWD versiyonlarının merkezi yağlama kanalı farklılığı mutlaka kontrol edilmelidir. Yanlış valf gövdesi yağlama yetersizliği ve kısa sürede mekanik hasar oluşturabilir.

U140E ve U140F Teknik Özellikleri

Teknik özellik	U140E/U140F bilgisi
Üretici	Aisin
Şanzıman ailesi	Toyota U serisi
Şanzıman türü	Tork konvertörlü tam otomatik
Vites sayısı	4 ileri, 1 geri
Yerleşim	Enlemesine
U140E çekiş sistemi	Önden çekiş
U140F çekiş sistemi	Dört tekerlekten çekiş
Kontrol sistemi	Elektronik ve elektrohidrolik
Tork konvertörü	Var
Kilitleme kavraması	Var
Yağ standardı	Toyota Type T-IV
Kuru dolum kapasitesi	Varyanta göre yaklaşık 8,3–9,5 litre
Standart tahliye-dolum	Yaklaşık 3,9–4,2 litre
Yağ filtresi	Karter içinde, değiştirilebilir
U140F aktarma kutusu	Ayrı dişli yağı kullanır
Kullanım başlangıcı	Yaklaşık 1998

U140E ve U140F’nin tam kapasitesi araç modeline, yağ soğutucusuna, tork konvertörüne ve üretim varyantına göre değişir. Bakım sırasında boşalan yağ miktarı kuru dolum kapasitesiyle karıştırılmamalıdır.

U140E ve U140F Vites Oranları

Yaygın vites oranları şöyledir:

Vites	Oran
1. vites	3,938:1
2. vites	2,194:1
3. vites	1,411:1
4. vites	1,019:1
Geri vites	3,141:1

U140E’de yaygın son dişli oranı yaklaşık 3,480:1, U140F’de ise yaklaşık 3,080:1’dir. Ancak son dişli oranı araç ve pazar uygulamasına göre değişebilir.

Dördüncü vites oranı 1:1’e çok yakındır. Motor devrinin uzun yolda düşürülmesinde tork konvertörü kilitleme kavramasının devreye girmesi de önemli rol oynar.

U140E ve U140F Nasıl Çalışır?

Motor gücü tork konvertörü üzerinden yağ pompasına ve giriş miline aktarılır. Elektronik kontrol ünitesi sürüş şartlarına göre solenoidleri yönetir. Hidrolik beyin, yağ basıncını uygun kavrama ve fren elemanlarına yönlendirerek dört ileri oranı oluşturur.

Tork konvertörü

Tork konvertörü motor ile şanzıman arasında hidrolik güç aktarımı sağlar. Temel görevleri:

• Aracın dururken motoru stop ettirmemesini sağlamak
• Kalkış sırasında torku artırmak
• Düşük hızda yumuşak hareket sağlamak
• Motor titreşimlerini azaltmak
• Kilitleme kavramasıyla hidrolik kaybı düşürmek

Kilitleme kavraması uygun hız ve motor yükünde devreye girerek tork konvertörünün giriş ve çıkışını daha doğrudan bağlar.

Kilitleme balatası aşındığında:

• Sabit hızda devir dalgalanması
• Hafif gazda titreme
• Isındıkça artan sarsıntı
• P0741 arıza kodu
• Yağın hızla kirlenmesi
• Yakıt tüketiminin artması

görülebilir.

Tork konvertörü arıza belirtileri motor ateşleme ve aks problemlerinden ayrılarak değerlendirilmelidir.

Yağ pompası

Yağ pompası, tork konvertörü göbeği üzerinden motor tarafından çevrilir. Üretilen basınç:

• Kavramalara
• Fren elemanlarına
• Hidrolik beyine
• Solenoidlere
• Tork konvertörüne
• Planet dişli yağlama kanallarına
• Diferansiyel ve rulmanlara
• Yağ soğutucusuna

gönderilir.

Pompa aşınması veya filtre tıkanması özellikle yağ ısındığında basınç kaybı oluşturabilir. Bunun sonucunda D veya R’ye geç bağlanma, kaydırma ve kavrama yanması meydana gelebilir.

Planet dişli sistemi

U140 ailesinde ileri ve geri oranlar planet dişli gruplarıyla oluşturulur. Temel mekanik elemanlar:

• Ön planet dişli grubu
• Arka planet dişli grubu
• Underdrive planet grubu
• Forward C1 kavraması
• Direct C2 kavraması
• Underdrive C3 kavraması
• İkinci fren B1
• Low-Reverse fren B2
• Underdrive fren B3
• Tek yönlü kavramalar

Ağır araç kullanımı ve düşük yağlama, özellikle planet taşıyıcıları, pinyon milleri ve rulmanlarda aşınmaya yol açabilir.

Hidrolik beyin

Hidrolik beyin, elektronik solenoidlerin yönettiği yağ basıncını kavrama ve fren elemanlarına dağıtır.

Valf yuvalarındaki aşınma veya valflerdeki sıkışma:

• 1-2 geçişinde yığılma
• 2-3 geçişinde devir yükselmesi
• D veya R’ye geç bağlanma
• Sert vites geçişleri
• Tork konvertörü kilitleme sorunu
• Düşük kavrama basıncı
• Solenoid performans kodları

oluşturabilir.

Solenoidler

U140E ve U140F’nin üretim dönemine göre solenoid isimleri ve gövde yapısı değişebilir. Sistemde temel olarak:

• Vites değiştirme solenoidleri
• Hat basıncı kontrol solenoidi
• Tork konvertörü kilitleme solenoidi
• Kavrama basınç kontrol solenoidleri

bulunur.

Solenoid kodu bulunması, parçanın kesin olarak elektriksel yönden arızalı olduğu anlamına gelmez. Kirli yağ, valf sıkışması, valf yuvası aşınması, tesisat ve ECU komutu da aynı kodu oluşturabilir.

Elektronik kontrol

Motor ve şanzıman kontrolü birçok U140 uygulamasında aynı ECU üzerinden yürütülür. Kontrol sistemi şu bilgileri kullanır:

• Motor devri
• Motor torku
• Gaz kelebeği konumu
• Giriş mili hızı
• Çıkış hızı
• Araç hızı
• Şanzıman yağı sıcaklığı
• Fren pedalı bilgisi
• Vites seçici konumu
• Soğutma suyu sıcaklığı

ECU’nun hatalı solenoid komutu göndermesi, mekanik olarak sağlam bir şanzımanda sert geçiş ve yığılma oluşturabilir.

U140E ve U140F’nin Diğer Toyota Şanzımanlarından Farkları

U140E/U140F ile U240E/U241E farkı

U140 ile U240 ailesi benzer temel mimariye sahiptir. Ancak U140 serisi daha yüksek torklu uygulamalar için daha fazla kavrama kapasitesiyle hazırlanmıştır.

Genel ayrım:

• U140E/U140F: Ağırlıklı olarak V6 ve daha yüksek torklu uygulamalar
• U240E/U241E: Ağırlıklı olarak dört silindirli ve daha düşük torklu uygulamalar

Valf gövdeleri ve bazı parçalar benzer görünse de üretim yılı, merkezi yağlama kanalı, solenoid tipi ve kalibrasyon kontrol edilmeden yer değiştirilmemelidir.

U140E/U140F ile U150E/U151E farkı

U140 ailesi dört ileri, U150/U151 ailesi ise beş ileri otomatik şanzımandır. İç mekanik yapıları, oranları, elektronik kontrolü ve parça düzenleri farklıdır.

Araç modeline bakılarak U140 ile U151 birbirine karıştırılmamalıdır. Özellikle Camry, Highlander ve Lexus modellerinde üretim yılına göre dört veya beş ileri şanzıman bulunabilir.

U140E/U140F ile U660E/U760E farkı

U660E ve U760E altı ileri, daha yeni nesil Aisin şanzımanlardır. U140 ailesiyle aynı yağın kullanıldığı varsayılmamalıdır.

U660 ve U760 uygulamalarında çoğunlukla Toyota WS tipi düşük viskoziteli yağ bulunurken U140E ve U140F’nin temel standardı Toyota Type T-IV’tür.

U140E Hangi Araçlarda Kullanıldı?

U140E önden çekişli araçlarda kullanılır. Aynı modelin AWD versiyonunda U140F bulunabilir.

Lexus modelleri

Başlıca uygulamalar:

• 1999–2001 Lexus ES 300
• 1999–2003 Lexus RX 300 FWD

Üretim yılı ve ülkeye göre farklı şanzıman seçeneği bulunabilir. Özellikle ES 300’ün sonraki yıllarında beş ileri U150E/U151E ailesine geçilmiştir.

Toyota Camry

U140E, belirli pazarlardaki V6 Camry modellerinde kullanılmıştır:

• Toyota Camry 3.0 V6
• Yaklaşık 2002–2004 dönemindeki belirli uygulamalar

Camry’de üretim yılı, pazar ve motor seçeneğine göre U140E, U150E veya U151E görülebilir. Şanzıman gövdesindeki kod doğrulanmadan parça siparişi verilmemelidir.

Toyota Highlander ve Kluger

Önden çekişli ilk nesil V6 Highlander/Kluger modellerinin belirli versiyonlarında U140E kullanılmıştır:

• Toyota Highlander 3.0 V6 FWD
• Toyota Kluger V 3.0 V6 FWD
• Yaklaşık 2001–2003 dönemindeki uygulamalar

Sonraki üretimlerde beş ileri şanzımanlara geçildiği için yalnız araç adına bakmak yeterli değildir.

Diğer pazar uygulamaları

U140E bazı ülke ve üretim dönemlerinde farklı Toyota modellerinde de görülebilir. Pazarlar arasında motor, emisyon sistemi ve şanzıman seçimi değişebildiğinden kesin tespit araç şasi numarası ve şanzıman etiketiyle yapılmalıdır.

U140F Hangi Araçlarda Kullanıldı?

U140F dört tekerlekten çekişli uygulamalarda kullanılır. Arka aksa güç gönderen aktarma çıkışı ve ayrı aktarma kutusu bulunur.

Lexus RX 300 AWD

U140F’nin en bilinen uygulamalarından biri:

• 1999–2003 Lexus RX 300 AWD

RX 300’ün önden çekişli versiyonunda U140E, dört tekerlekten çekişli versiyonunda U140F bulunabilir.

Ağır gövde, 3.0 V6 motor ve yüksek çalışma sıcaklığı nedeniyle RX 300 uygulamalarında yağ bakımı, soğutma ve planet grubu durumu özellikle önemlidir.

Toyota Highlander ve Kluger AWD

Başlıca uygulamalar:

• Toyota Highlander 3.0 V6 AWD
• Toyota Kluger V 3.0 V6 AWD
• Yaklaşık 2001–2003 dönemindeki belirli versiyonlar

Aynı araçların sonraki model yıllarında farklı beş ileri şanzımanlar kullanılabildiği için üretim yılı kesinleştirilmelidir.

Toyota RAV4 AWD

U140F farklı yıllarda dört tekerlekten çekişli Toyota RAV4 modellerinde kullanılmıştır. Motor ve pazar uygulamasına göre U140F veya yakın U serisi şanzımanlar görülebilir.

Başlıca dönem:

• Yaklaşık 2001–2012 arasındaki belirli AWD RAV4 versiyonları

Her RAV4 otomatik U140F değildir. Dört silindirli, V6, FWD ve AWD seçeneklerinde farklı U serisi şanzımanlar bulunur.

Toyota Caldina

U140F’nin Japonya pazarı uygulamaları arasında:

• Toyota Caldina ST215 AWD
• Toyota Caldina GT-Four
• Belirli 2.0 turbo ve AWD versiyonlar

bulunabilir.

Turbo motorlu ve performanslı kullanımda şanzıman yağı sıcaklığı ile kavrama durumu önem kazanır.

Toyota Previa, Estima ve Tarago

Dört tekerlekten çekişli belirli MPV versiyonlarında U140F kullanılmıştır:

• Toyota Previa AWD
• Toyota Estima 4WD
• Toyota Tarago 4WD

Araç ağırlığı nedeniyle tork konvertörü, underdrive planet grubu ve yağ sıcaklığı özellikle kontrol edilmelidir.

Toyota Matrix ve Pontiac Vibe AWD

Geç üretim U140F uygulamaları arasında:

• 2009–2014 Toyota Matrix AWD
• 2009–2010 Pontiac Vibe AWD

bulunabilir.

Bu araçlarda da şanzımanın tam kodu ve üretim yılı doğrulanmalıdır.

Araçtaki Şanzıman Kodu Nasıl Doğrulanır?

Kesin tespit için:

• Şanzıman gövdesindeki kod okunmalıdır.
• Araç şasi numarasıyla donanım bilgisi kontrol edilmelidir.
• Aracın FWD veya AWD olduğu belirlenmelidir.
• Motor kodu ve üretim yılı doğrulanmalıdır.
• Sonradan şanzıman değişimi yapılıp yapılmadığı incelenmelidir.
• Şanzıman kimlik etiketindeki alt varyant bilgileri kaydedilmelidir.

Sadece “RX 300 şanzımanı”, “RAV4 otomatik şanzımanı” veya “Camry V6 şanzımanı” şeklinde parça siparişi verilmemelidir.

U140E ve U140F Şanzıman Yağı, Kapasitesi, Filtresi ve Bakımı

Hangi yağı kullanır?

U140E ve U140F’nin temel OEM yağ standardı Toyota Type T-IV’tür. Bu standardın önemli teknik karşılıklarından biri Aisin JWS 3309’dur.

Uygun Castrol seçeneği Castrol Transmax ATF Z 5 L Tam Sentetik Şanzıman Yağı ürünüdür. Transmax ATF Z’nin kullanım kapsamı Toyota T-II, T-III ve T-IV ile Aisin JWS 3309 uygulamalarını içerir.

U140E/U140F’ye Toyota WS yağı, yalnız daha yeni Toyota şanzımanlarında kullanılıyor diye doldurulmamalıdır. Type T-IV ile WS aynı yağ standardı değildir.

Yanlış şanzıman yağı kullanılması kavrama sürtünme karakterini, tork konvertörü kilitlemesini ve vites geçiş basınçlarını bozabilir.

Yağ kapasitesi ne kadar?

Yağ miktarı araç ve varyanta göre değişir.

Genel değerler:

• Standart tahliye ve dolum: Yaklaşık 3,9–4,2 litre
• Şanzıman tamamen boşken: Yaklaşık 8,3–9,5 litre

U140F için bazı uygulamalarda kuru dolum yaklaşık 8,3 litre, standart tahliye-dolum yaklaşık 3,9 litredir. Yağ soğutucusu ve tork konvertörü değiştiğinde gereken miktar artabilir.

Otomatik şanzımanların kaç litre yağ aldığı toplam kapasite ile bakımda boşalan miktarın neden aynı olmadığını açıklar.

Yağ filtresi değişir mi?

Evet. U140E ve U140F’nin filtresi karterin içinde bulunur ve değiştirilebilir.

Bakım sırasında:

• Karter sökülmelidir.
• Yağ filtresi değiştirilmelidir.
• Karter contası yenilenmelidir.
• Mıknatıslar temizlenmelidir.
• Karterde metal ve balata tortusu incelenmelidir.
• Solenoid ve tesisatın görünen bölümleri kontrol edilmelidir.

Şanzıman filtresinin değişim zamanı yalnız kilometreye göre belirlenmemelidir. Yağın yaşı ve karterdeki tortu da önemlidir.

Bakım aralığı ne olmalı?

Yağ ve filtre bakımının yaklaşık 50.000–60.000 kilometrede bir yapılması uygundur.

Aşağıdaki şartlarda bakım aralığı kısaltılabilir:

• Yoğun şehir trafiği
• Sıcak iklim
• Uzun yokuşlar
• Römork kullanımı
• Ağır SUV veya MPV gövdesi
• Turbo motor
• Sık dört tekerlekten çekiş kullanımı

Şanzıman yağı değişim kilometresi aracın kullanım şartlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Yağ seviyesi nasıl kontrol edilir?

Yağ seviyesi:

• Araç düz zemindeyken
• Motor çalışırken
• Vitesler bütün konumlardan geçirildikten sonra
• Şanzıman çalışma sıcaklığındayken
• Yağ çubuğundaki sıcak seviye aralığına göre

kontrol edilmelidir.

Yağ çubuğunda seviye görülmesi tek başına yeterli değildir. Yağın köpüklü olup olmadığı, rengi ve kokusu da kontrol edilmelidir.

Şanzıman yağı kontrolü yanlış sıcaklıkta yapılırsa fazla veya eksik dolum meydana gelebilir.

U140F aktarma kutusu hangi yağı kullanır?

U140F’nin arka aksa güç gönderen aktarma kutusu, şanzıman ATF’sinden ayrı yağ kullanır.

Yaygın değerler:

• Yaklaşık kapasite: 0,9 litre
• Temel yağ sınıfı: API GL-5
• Yaygın viskozite: SAE 90 veya araç uygulamasında belirtilen uygun diferansiyel yağı

Aktarma kutusuna Toyota Type T-IV ATF doldurulmamalıdır. Kesin viskozite araç modeline, üretim yılına ve iklim şartına göre doğrulanmalıdır.

U140E ve U140F Kronik Sorunları

2-3 geçişinde devir yükselmesi

U140 ailesinin en sık görülen geçiş sorunlarından biri, ikinci vitesten üçüncü vitese geçerken motor devrinin kısa süre yükselmesidir.

Belirtiler:

• 2-3 geçişi uzar.
• Motor devri yükselir.
• Geçişin sonunda sert kavrama olabilir.
• Sorun sıcak şanzımanda artabilir.
• Hafif ve orta gazda farklı davranabilir.

Muhtemel nedenler:

• Direct kavrama basıncının geç oluşması
• B1 veya ilgili fren devresinin geç bırakması
• Hidrolik beyin valf yuvasında aşınma
• Solenoid sıkışması
• Kavrama piston contasında kaçak
• Direct kavrama balatalarının aşınması
• Yanlış ECU komutu
• Düşük ana hat basıncı

Uzun ve kaydırmalı geçişin sonunda şanzıman yığılma yapıyorsa bir eleman bırakılmadan diğeri devreye giriyor olabilir. Bu durum kavrama ve fren elemanlarını aynı anda zorlar.

Şanzıman kaydırması uzun süre kullanılırsa balatalar yanabilir ve karter yağı kirlenebilir.

1-2 geçişinde yığılma ve sertlik

Birinci vitesten ikinci vitese geçerken aracın kısa süre tutulması, yavaşlaması veya ardından sert vurması bind-up olarak bilinen yığılma problemidir.

Muhtemel nedenler:

• B2 kontrol valfinin yanlış konumda kalması
• DSL solenoidinin açık kalması
• Valf gövdesinde çapraz hidrolik kaçak
• ECU’nun hatalı solenoid komutu
• B1 ve B2 elemanlarının zamanlama uyumsuzluğu
• Kirlenmiş veya sıkışmış solenoid

Bu sorun özellikle belirli erken RAV4 uygulamalarında ECU arızasıyla da ilişkili olabilir. Mekanik şanzıman açılmadan önce elektrik soketi ayrılarak ve solenoid komutları izlenerek ECU ile hidrolik sistem ayrıştırılmalıdır.

Vites geçişlerinde sarsıntı ve gecikme yalnız yağ değişimiyle giderilmeye çalışılmamalıdır.

RAV4 ECU arızası ve sert geçiş

Özellikle 2001–2003 dönemindeki bazı Toyota RAV4 modellerinde motor-şanzıman ECU’sunun iç arızası, solenoidlere hatalı komut gönderilmesine neden olabilir.

Belirtiler:

• 1-2 geçişinde sert vuruntu
• Vites değişiminde yığılma
• Düzensiz geçiş
• P0750
• P0753
• P0755
• P0758
• P1760
• ECU sıfırlandıktan sonra sorunun geri gelmesi

Bu durumda yalnız solenoid veya şanzıman değiştirmek kalıcı çözüm sağlamayabilir. ECU komutu ölçülmeli ve sorunlu araç grubu doğru şekilde belirlenmelidir.

ECU arızasıyla uzun süre kullanılması, başlangıçta sağlam olan kavrama ve fren gruplarına zarar verebilir. Bu nedenle elektronik sorun erken çözülmelidir.

Geri vitesin kaybolması

Otomatik aracın geri vitese geçmemesi U140 ailesinde hidrolik, elektronik veya mekanik nedenlerden kaynaklanabilir.

Muhtemel nedenler:

• B2 Low-Reverse fren arızası
• B2 kontrol valfinin sıkışması
• DSL solenoidinin açık kalması
• Hidrolik beyinde çapraz kaçak
• Direct kavrama sorunu
• Düşük yağ basıncı
• Geri vites pistonunda kaçak
• ECU’nun hatalı komutu
• Vites konum sensörü arızası

Elektrik soketi ayrıldığında geri vites devreye giriyorsa ECU veya elektronik komut ihtimali güçlenir. Soket ayrıldığında da geri vites yoksa hidrolik valf, solenoid veya iç mekanik elemanlar kontrol edilmelidir.

D veya R konumuna geç bağlanma

Vites seçildikten sonra aracın birkaç saniye bekleyip hareket etmesi, ilgili kavrama veya fren devresinin basıncı geç topladığını gösterebilir.

Muhtemel nedenler:

• Düşük yağ seviyesi
• Tıkanmış filtre
• Yağ pompası aşınması
• Hidrolik beyinde iç kaçak
• Kavrama piston contalarının sertleşmesi
• Solenoid basınç problemi
• Forward kavrama aşınması
• B2 Low-Reverse devresi
• Tork konvertörünün uzun beklemede boşalması

Şanzımanın geç tepki vermesi özellikle sıcakken artıyorsa yağ inceldikçe büyüyen iç basınç kaçağı düşünülmelidir.

D konumunda ileri gitmeme

Geri vites çalıştığı hâlde D konumunda araç ilerlemiyorsa Forward C1 kavrama ve ilgili hidrolik devre kontrol edilmelidir.

Muhtemel nedenler:

• Forward kavrama balatalarının yanması
• C1 piston contasında kaçak
• Forward kavrama tamburunda hasar
• Hidrolik beyin valfi
• Düşük ana hat basıncı
• Yağ pompası
• Vites seçici konum bilgisi

Motor devri yükseliyor fakat araç hareket etmiyorsa gaz verince devir yükselip aracın gitmemesi problemi iç kavrama açısından değerlendirilmelidir.

Şanzımanın boşa düşmesi

Sürüş sırasında güç aktarımının anlık veya sürekli kesilmesi şu nedenlerle ilişkili olabilir:

• Forward kavrama basınç kaybı
• Direct kavrama kayması
• Solenoid elektrik kesintisi
• Hidrolik beyin kaçağı
• Yağ pompası aşınması
• Filtre tıkanması
• Düşük yağ seviyesi
• Hız sensörü arızası
• ECU koruma modu

Şanzımanın boşa düşmesi sırasında gösterge hâlâ D konumundaysa komuta edilen vites ile gerçekleşen oran karşılaştırılmalıdır.

Arka planet grubu ve pinyon hasarı

Özellikle ağır Lexus RX 300, Highlander, Kluger ve MPV uygulamalarında arka veya underdrive planet grubu yüksek yüke maruz kalabilir.

Muhtemel hasarlar:

• Pinyon mili boşluğu
• Pinyon dişlilerinde aşınma
• Planet taşıyıcısında çatlama
• İğneli rulman hasarı
• Dişli yüzeyinde parçalanma
• Metal talaşının bütün sisteme yayılması

Belirtiler:

• Araç hızıyla artan uğultu
• Belirli viteslerde mekanik ses
• Karterde yoğun metal
• Hareket kaybı
• Şanzımanın kilitlenmesi
• Yanlış oran kodları
• Diferansiyel veya rulman sesine benzeyen uğultu

Planet grubu hasarında yalnız arızalı dişli değiştirilmemelidir. Yağ pompası, hidrolik beyin, tork konvertörü ve soğutucu sistem metal parçaları yönünden temizlenmelidir.

Underdrive planet ve rulman arızası

Underdrive sistemi son aktarım ve dördüncü vites çalışma düzeninde önemli görev üstlenir.

Aşınma belirtileri:

• Dördüncü viteste uğultu
• Yük altında mekanik ses
• Metal talaşı
• Belirli oranlarda kayma
• Araç hızına bağlı titreşim
• Son dişli bölgesinden gelen ses

Underdrive planet, B3 freni ve C3 kavraması birlikte kontrol edilmelidir. Yalnız rulman değişimi, dişli yüzeyleri hasarlıysa kalıcı sonuç vermez.

Tork konvertörü kilitleme sorunu

Tork konvertörü kilitleme kavraması aşındığında veya SLU kontrol devresi basınç kaybettiğinde:

• Sabit hızda titreme
• Devir göstergesinde küçük dalgalanma
• Isındıkça artan sarsıntı
• P0740 veya P0741 kodu
• Yağın balata tozuyla kirlenmesi
• Yakıt tüketiminde artış

görülebilir.

P0740 tork konvertörü kavrama devresi ve P0741 kilitleme performansı kodlarında tork konvertörü, SLU solenoidi, valf gövdesi ve hidrolik basınç birlikte kontrol edilmelidir.

Hidrolik beyin aşınması

U140E/U140F hidrolik beyninde şu bölgelerde aşınma veya sıkışma görülebilir:

• Ana basınç regülatör valfi
• Secondary regülatör valfi
• B2 kontrol valfi
• Lock-up kontrol valfi
• Solenoid modülatör devresi
• Kavrama kontrol valfleri
• Akümülatör devreleri
• Valf uç tapaları

Belirtiler:

• Sert vites geçişi
• 2-3 kaydırması
• 1-2 yığılması
• D veya R gecikmesi
• Düşük kavrama basıncı
• TCC titremesi
• Solenoid performans kodları

Otomatik şanzıman beyin arızası teşhisinde elektronik ECU ile hidrolik valf gövdesi birbirinden ayrılmalıdır. İkisine de günlük kullanımda “şanzıman beyni” denilmesi yanlış parça değişimine yol açabilir.

Solenoid arızaları

Solenoidlerde:

• Bobin kopması
• Kısa devre
• İç kirlenme
• Mekanik sıkışma
• Filtre ekranında tıkanma
• Valf hareketinin ağırlaşması

görülebilir.

Belirtiler:

• Belirli bir vitesin kaybolması
• Sert geçiş
• Yığılma
• TCC kilitleme sorunu
• Koruma modu
• Solenoid elektrik ve performans kodları

İlgili genel kod rehberleri:

• P0750 arıza kodu
• P0753 arıza kodu
• P0755 arıza kodu
• P0758 arıza kodu
• P0760 arıza kodu

Kod açıklamasında solenoid yazması parçanın kesinlikle bozuk olduğunu göstermez. ECU komutu ve valf gövdesi de kontrol edilmelidir.

Sert ve vuruntulu vites geçişleri

Şanzımanın vuruntu yapması şu nedenlerden kaynaklanabilir:

• ECU arızası
• SLT basınç kontrol solenoidi
• Hidrolik beyin aşınması
• Yanlış adaptasyon
• Kirli veya eksik yağ
• Motor tork bilgisinin hatalı olması
• Motor ve şanzıman takozları
• Kavrama boşluklarının artması
• İç piston kaçağı

Bütün geçişler sertse ortak hat basıncı ve motor-şanzıman takozları; yalnız belirli geçiş sertse ilgili kavrama ve fren devresi incelenmelidir.

Hız sensörü arızaları

Giriş ve çıkış hız sensörleri, kontrol ünitesinin gerçekleşen vites oranını hesaplamasını sağlar.

Arıza belirtileri:

• Tek viteste kalma
• Sert geçiş
• Hız göstergesinde düzensizlik
• Yanlış oran kodu
• Viteslerin geç veya erken değişmesi
• Koruma modu

İlgili rehberler:

• P0715 giriş hızı sensörü
• P0717 giriş hızı sinyali yok
• P0720 çıkış hızı sensörü
• P0722 çıkış hızı sinyali yok

Sensör değiştirilmeden önce kablo, soket, besleme ve sensör dişlisi kontrol edilmelidir.

Diferansiyel ve rulman uğultusu

U140E ve U140F’nin ön diferansiyeli şanzıman gövdesindedir. Diferansiyel rulmanı veya son dişli aşınması:

• Araç hızıyla artan uğultu
• Gaz verip kesince değişen ses
• Virajlarda ses değişimi
• Aks çıkışında boşluk
• Aks keçesinde tekrar eden yağ kaçağı

oluşturabilir.

Şanzımandan gelen anormal sesler incelenirken tekerlek rulmanı, aks mafsalı, lastik ve U140F aktarma kutusu da kontrol edilmelidir.

Şanzıman yağı kaçakları

Başlıca şanzıman yağı kaçağı noktaları:

• Karter contası
• Tahliye tapası
• Tork konvertörü keçesi
• Yağ pompası gövdesi
• Aks keçeleri
• Yağ soğutucu hortumları
• Elektrik soketi
• Gövde birleşimleri
• U140F aktarma çıkışı

Aks keçesinin tekrar kaçırması diferansiyel rulman boşluğundan kaynaklanabilir. Yalnız keçe değiştirilerek bırakılmamalıdır.

Şanzıman yağ seviyesinin düşmesi kavrama kayması ve planet grubu yağlama yetersizliği oluşturabilir.

Yağın yanık kokması ve koyulaşması

Şanzıman yağının yanık kokması kavrama veya fren elemanlarında aşırı ısı oluştuğunu gösterebilir.

Koyu renk tek başına revizyon kararı için yeterli değildir. Ancak koyu renk ile birlikte:

• Keskin yanık kokusu
• Balata tortusu
• Metal parçaları
• Kaydırma
• Basınç veya oran kodları

bulunuyorsa iç aşınma ihtimali yüksektir.

Şanzıman yağının rengi karter içindeki tortuyla birlikte değerlendirilmelidir.

U140E ve U140F Arıza Kodları

Solenoid kodları

Yaygın genel kodlar:

• P0750: Shift Solenoid A devresi
• P0753: Shift Solenoid A elektrik arızası
• P0755: Shift Solenoid B devresi
• P0758: Shift Solenoid B elektrik arızası
• P0760: Shift Solenoid C devresi
• P1760: Toyota uygulamasına bağlı basınç kontrol veya lineer solenoid arızası

Kodun tam açıklaması araç modeline ve ECU yazılımına göre okunmalıdır.

Vites oranı kodları

• P0730 yanlış vites oranı
• P0731 birinci vites oranı
• P0732 ikinci vites oranı
• P0733 üçüncü vites oranı
• P0734 dördüncü vites oranı
• P0736 geri vites oranı

Yanlış oran kodunda doğrudan kavrama değişimi yapılmamalıdır. Hız sensörleri, yağ seviyesi, solenoidler, hidrolik basınç ve ECU komutları kontrol edilmelidir.

Tork konvertörü kodları

• P0740: Tork konvertörü kavrama devresi
• P0741: Kilitleme performansı veya açık kalma
• P0742: Kilitleme kavramasının kapalı kalması
• P0743: Tork konvertörü solenoid elektrik devresi

P0742 arıza kodunda araç duruşa yaklaşırken motor stop edebilir veya şanzıman aracı ileri itmeye devam edebilir.

Genel şanzıman kontrol kodları

P0700 arıza kodu şanzıman kontrol sisteminde başka bir hata bulunduğunu bildirir. Asıl arıza diğer kayıtlı kodlardan belirlenmelidir.

Şanzıman arıza lambasının yanması tek başına komple şanzıman arızası anlamına gelmez.

U140E ve U140F Arıza Teşhisi Nasıl Yapılmalı?

Şanzıman kimliği doğrulanmalı

Öncelikle:

• U140E veya U140F kodu
• Araç şasi numarası
• Motor kodu
• Üretim yılı
• FWD veya AWD sistemi
• Şanzımanın daha önce değişip değişmediği

belirlenmelidir.

Yağ seviyesi ve durumu kontrol edilmeli

Yağ uygun sıcaklıkta ölçülmelidir. Şanzıman yağı eksik olduğunda pompa hava çekebilir ve elektronik sistem sağlam olsa bile kaydırma meydana gelebilir.

Arıza kodları silinmeden kaydedilmeli

Motor ve şanzıman ECU’sundaki:

• Mevcut kodlar
• Geçmiş kodlar
• Bekleyen kodlar
• Hata anı verileri

kaydedilmelidir.

Canlı veriler incelenmeli

• Komuta edilen vites
• Gerçekleşen vites
• Giriş mili hızı
• Çıkış hızı
• SLT solenoid komutu
• TCC kilitleme komutu
• Yağ sıcaklığı
• Gaz kelebeği konumu
• Motor torku

birlikte takip edilmelidir.

Yol testi yapılmalı

Şikâyetin:

• Soğuk veya sıcakken
• Hafif veya tam gazda
• 1-2 geçişinde
• 2-3 geçişinde
• 3-4 geçişinde
• D veya R seçiminde
• TCC kilitlenirken

ortaya çıkıp çıkmadığı belirlenmelidir.

ECU ile hidrolik arıza ayrıştırılmalı

Özellikle sert 1-2 geçişi ve geri vites sorunlarında elektronik komutla hidrolik sistem birbirinden ayrılmalıdır. Şanzıman soketi ayrıldığında sistemin verdiği tepki teşhise yardımcı olabilir; ancak bu işlem uygun teknik prosedürle yapılmalıdır.

Basınç testi yapılmalı

Hat basıncı:

• P, R, N ve D konumlarında
• Rölantide
• Yük altında
• Soğuk ve sıcak yağda

ölçülmelidir.

Sıcakken basınç ciddi biçimde düşüyorsa pompa, filtre, valf gövdesi veya iç piston kaçakları araştırılmalıdır.

Karter tortusu incelenmeli

Karterde:

• Yoğun siyah balata tortusu
• Çelik parçaları
• Bronz renkli metal
• Planet dişli parçaları
• Rulman kalıntıları

bulunması iç mekanik hasarın yönünü belirlemeye yardımcı olur.

U140E ve U140F Revizyonunda Neler Kontrol Edilmeli?

Mekanik parçalar

• Ön planet grubu
• Arka planet grubu
• Underdrive planet grubu
• Pinyon dişlileri ve milleri
• Planet taşıyıcıları
• Giriş mili
• Karşı dişli
• Son dişli
• Diferansiyel
• Rulmanlar ve burçlar

Kavrama ve fren elemanları

• Forward C1 kavrama
• Direct C2 kavrama
• Underdrive C3 kavrama
• İkinci fren B1
• Low-Reverse fren B2
• Underdrive fren B3
• Tek yönlü kavramalar
• Pistonlar ve sızdırmazlık contaları
• Balata ve çelik disk boşlukları

Hidrolik ve elektronik parçalar

• Yağ pompası
• Hidrolik beyin
• B2 kontrol valfi
• Basınç regülatörleri
• TCC kontrol valfi
• Solenoidler
• İç tesisat
• Hız sensörleri
• Yağ sıcaklık sensörü
• ECU komutları

Yardımcı parçalar

• Tork konvertörü
• Yağ filtresi
• Yağ soğutucusu
• Soğutucu hortumları
• Aks keçeleri
• U140F aktarma kutusu
• Aktarma çıkış keçeleri

Revizyon sonrasında kirli yağ soğutucusunun temizlenmemesi, metal ve balata tortusunun yenilenmiş şanzımana geri dönmesine neden olabilir.

U140E ve U140F Şanzıman Ömrü Ne Kadardır?

Kesin bir kilometre ömrü yoktur. Düzenli bakımlı ve aşırı ısınmadan kullanılan bir U140E/U140F yüksek kilometrelere ulaşabilir.

Şanzıman ömrünü etkileyen başlıca faktörler:

• Type T-IV yağ bakım geçmişi
• Yağ filtresinin durumu
• Araç ağırlığı
• Motor torku
• Şanzıman sıcaklığı
• Yağ soğutucusunun verimi
• Planet grubu ve rulman durumu
• ECU’nun doğru çalışması
• Hidrolik beyin aşınması
• Römork ve ağır yük kullanımı
• Önceki revizyonun kalitesi

Özellikle ağır RX 300, Highlander, Kluger, Previa ve Estima uygulamalarında yağ sıcaklığı ve planet sistemi daha fazla yük altındadır.

İkinci El Araç Alırken Nelere Bakılmalı?

Yol testinde kontrol edilmesi gerekenler

• D ve R konumları gecikmeden bağlanmalıdır.
• 1-2 geçişinde yığılma olmamalıdır.
• 2-3 geçişinde motor devri yükselmemelidir.
• Dördüncü vites ve TCC kilitlemesi çalışmalıdır.
• Hafif gazda titreme olmamalıdır.
• Şanzıman boşa düşmemelidir.
• Sert küçültme görülmemelidir.
• Mekanik uğultu bulunmamalıdır.

Teşhis cihazıyla kontrol edilmesi gerekenler

• Solenoid kodları
• Vites oranı kodları
• Tork konvertörü kodları
• Giriş ve çıkış hızları
• Yağ sıcaklığı
• ECU haberleşmesi
• Geçmiş ve bekleyen kodlar

Fiziksel kontroller

• Şanzıman yağı kaçağı
• Aks keçeleri
• Yağın rengi ve kokusu
• Motor ve şanzıman takozları
• Yağ soğutucu hortumları
• U140F aktarma kutusu yağı ve kaçağı
• Diferansiyel ve rulman sesi

U140E ve U140F Kullanırken Nelere Dikkat Edilmeli?

• Araç tam durmadan D ile R arasında geçiş yapılmamalıdır.
• Yalnız Toyota Type T-IV uyumlu yağ kullanılmalıdır.
• Yağ ve filtre bakımı geciktirilmemelidir.
• Yağ kaçağı görülür görülmez giderilmelidir.
• Kaydırma başladığında araç zorlanmamalıdır.
• Soğutma sistemi temiz tutulmalıdır.
• Aşırı ısınmış şanzımanla kullanıma devam edilmemelidir.
• U140F aktarma kutusunun ayrı yağı ihmal edilmemelidir.
• ECU arızası bulunan araç sert geçişle kullanılmamalıdır.
• Römork kullanımında bakım aralığı kısaltılmalıdır.

Vites değişiminde ani sarsıntı, vites geçişinde ses veya çekiş düşüklüğü başladığında erken teşhis yapılmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

U140E kaç ileri?

U140E dört ileri ve bir geri vitese sahiptir.

U140F kaç ileri?

U140F de dört ileri ve bir geri vitese sahiptir.

U140E ve U140F tam otomatik mi?

Evet. Her ikisi de tork konvertörlü ve elektronik kontrollü tam otomatik şanzımandır.

U140E ile U140F arasındaki fark nedir?

U140E önden çekişli, U140F dört tekerlekten çekişli araçlar içindir.

U140E ve U140F’yi kim üretiyor?

Şanzımanlar Toyota grubu için Aisin tarafından geliştirilmiştir. Diğer modeller için Aisin otomatik şanzımanları bölümü incelenebilir.

U140E ve U140F hangi yağı kullanır?

Temel yağ standardı Toyota Type T-IV, teknik karşılığı ise Aisin JWS 3309’dur. Uygun Castrol seçeneği Castrol Transmax ATF Z ürünüdür.

Toyota WS yağı kullanılabilir mi?

U140E ve U140F’nin temel standardı Type T-IV’tür. Toyota WS aynı yağ değildir ve yalnız daha yeni Toyota şanzımanlarında kullanıldığı için U140’a doldurulmamalıdır.

U140E ve U140F kaç litre yağ alır?

Standart bakımda yaklaşık 3,9–4,2 litre; tamamen boş şanzımanda varyanta göre yaklaşık 8,3–9,5 litre kullanılabilir.

Yağ filtresi değişir mi?

Evet. Filtre karterin içindedir ve yağ bakımında değiştirilmelidir.

U140F aktarma kutusuna ATF konulur mu?

Hayır. Aktarma kutusu şanzıman ATF’sinden ayrı, uygun API GL-5 sınıfı dişli yağı kullanır.

2-3 geçişinde neden devir yükselir?

Direct kavrama, kavrama piston contası, hidrolik beyin, solenoid veya hat basıncı problemi bulunabilir.

RAV4 neden sert vites değiştirir?

Belirli 2001–2003 uygulamalarında ECU arızası solenoidlere hatalı komut göndererek sert geçiş ve yığılma oluşturabilir. Hidrolik ve mekanik sistem de ayrıca kontrol edilmelidir.

Geri vites neden kaybolur?

B2 Low-Reverse freni, B2 kontrol valfi, DSL solenoidi, Direct kavrama, hidrolik kaçak veya ECU komutu etkili olabilir.

U140E yerine U140F takılır mı?

Hayır. Çekiş sistemi, diferansiyel, gövde, yağlama düzeni ve aktarma çıkışı farklıdır.

U140F yerine başka bir U140F doğrudan takılır mı?

Tam kod, üretim yılı, motor, son dişli oranı, valf gövdesi ve AWD bağlantısı doğrulanmadan takılmamalıdır.

U140E ve U140F sorunları nerede değerlendirilebilir?

Araç modeli, motoru, üretim yılı, çekiş sistemi, tam şanzıman kodu ve arıza kodları belirtilerek Tam Otomatik Şanzımanlar Forumu üzerinden değerlendirme yapılabilir.

Genel Değerlendirme

U140E ve U140F, Aisin’in Toyota ve Lexus için geliştirdiği dört ileri tork konvertörlü otomatik şanzıman ailesidir. U140E önden çekişli, U140F ise dört tekerlekten çekişli araçlarda kullanılır. Ana çalışma sistemleri benzer olsa da diferansiyel, aktarma çıkışı, yağlama düzeni ve valf gövdesi ayrıntıları nedeniyle iki versiyon doğrudan birbirinin yerine kullanılamaz.

U140 ailesinin güçlü tarafı, doğru yağ ve düzenli bakımla uzun süre çalışabilen sağlam mekanik yapısıdır. Zayıf tarafları ise ağır araçlarda artan sıcaklık, hidrolik beyin aşınması, tork konvertörü kilitleme problemleri ve planet grubu hasarlarıdır.

Teşhiste en önemli noktalardan biri elektronik ECU arızasıyla hidrolik ve mekanik sorunların birbirinden ayrılmasıdır. Özellikle belirli erken RAV4 uygulamalarında ECU’nun hatalı solenoid komutu sert geçiş ve yığılma oluşturabilir. ECU kontrol edilmeden şanzımanın açılması veya yalnız solenoid değiştirilmesi gereksiz masrafa yol açabilir.

Geri vitesin kaybolması, 1-2 geçişinde yığılma ve 2-3 geçişinde devir yükselmesi U140 ailesinde ayrıntılı teşhis gerektiren belirtilerdir. Hangi kavrama ve fren elemanlarının aynı anda kullanıldığı belirlenerek hidrolik basınç, solenoid komutu ve iç mekanik durum birlikte incelenmelidir.

Yağ standardı Toyota Type T-IV, uygun Castrol karşılığı ise Castrol Transmax ATF Z’dir. Yağ filtresi karterin içinde bulunur ve bakım sırasında değiştirilmelidir. U140F’nin aktarma kutusu şanzıman ATF’sinden ayrı dişli yağı kullandığı için iki yağ birbirine karıştırılmamalıdır.

Düzenli yağ-filtre bakımı, sağlam yağ soğutma sistemi ve arızalara erken müdahale ile U140E ve U140F uzun süre kullanılabilir. Ancak kaydırma, sert geçiş, yanık yağ kokusu veya planet uğultusu ihmal edilirse başlangıçta sınırlı olan arıza tork konvertörü, hidrolik beyin ve bütün mekanik sistemi etkileyen kapsamlı bir hasara dönüşebilir.

Bilgilendirme Notu

Bu içerik, Teknik Otomatik Şanzıman tarafından otomatik şanzıman sistemleri hakkında genel bilgilendirme sağlamak amacıyla hazırlanmıştır. İçerikte yer alan teknik açıklamalar, kullanım bilgileri ve değerlendirmeler farklı araç modelleri, şanzıman tipleri ve kullanım koşullarına bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. Bu nedenle sunulan bilgiler kesin teşhis, nihai çözüm veya garanti kapsamında değerlendirilmemelidir.

Aracınıza yönelik herhangi bir işlem öncesinde, doğru ve güvenli sonuçlar elde edebilmek adına uzman bir servis tarafından detaylı inceleme yapılması tavsiye edilir. Bu içerikte yer alan bilgilere dayanarak gerçekleştirilen uygulamalardan doğabilecek doğrudan veya dolaylı sonuçlara ilişkin Teknik Otomatik Şanzıman herhangi bir sorumluluk kabul etmez.