Toyota MMT Şanzıman Nedir? Sorunları ve Kullanımı

Toyota MMT, manuel şanzımanın kavrama ve vites değiştirme işlemlerinin elektrikli aktüatörlerle otomatikleştirildiği tek kavramalı robotize şanzımandır. MMT adı MultiMode Transmission ifadesinden gelir. Araçta debriyaj pedalı bulunmaz ancak şanzımanın içinde manuel araçlardaki gibi tek kuru kavrama, baskı, balata, dişliler, senkromeçler ve diferansiyel vardır.

MMT tork konvertörlü tam otomatik, CVT veya çift kavramalı DCT değildir. Teknik olarak yarı otomatik robotize şanzıman sınıfındadır. Sürücünün debriyaja basma ve vites kolunu hareket ettirme görevlerini MMT kontrol ünitesinin yönettiği elektrikli aktüatörler yerine getirir.

Toyota MMT şanzımanlar beş ve altı ileri olmak üzere iki ana grupta incelenir. C50A, C53A ve C551A kodları beş ileri MMT ailesinde; EC60A, EC65A ve EC66A kodları altı ileri MMT ailesinde yer alır. Bu kodlar aynı çalışma mantığını kullansa da mekanik şanzımanları, kavramaları, dişli oranları, aktüatörleri ve kontrol yazılımları aynı değildir.

MMT’nin en fazla dikkat çeken özelliği vites değiştirirken çekişi kısa süreli kesmesidir. Hafif yığılma ve geçiş hissi sistemin çalışma karakteridir. Sert vuruntu, uzun süre vitese geçmeme, N göstergesinin yanıp sönmesi, kalkışta şiddetli silkeleme veya aracın sıcakken boşa çıkması normal değildir.

Toyota MMT Şanzıman Tam Otomatik mi?

MMT Neden Yarı Otomatik Olarak Geçer?

MMT şanzımanın mekanik kısmı manuel şanzımana dayanır. Motor gücü tek kuru kavrama üzerinden dişli kutusuna aktarılır. Vites değişimi sırasında kavrama tamamen açılır, mevcut vites çıkarılır, yeni vites seçilir ve kavrama tekrar kapatılır.

Bu işlemler sürücü tarafından yapılmadığı için araç otomatik kullanılabilir. Ancak tork konvertörlü tam otomatik şanzımanlardaki kesintisiz güç aktarımı bulunmaz. Bu nedenle MMT, otomatikleştirilmiş manuel veya robotize manuel olarak tanımlanır.

MMT ile Tork Konvertörlü Otomatik Arasındaki Fark

Tork konvertörlü otomatik şanzımanda motorla şanzıman arasındaki güç aktarımı hidrolik tork konvertörü üzerinden yapılır. Toyota MMT’de tork konvertörü yoktur. Manuel araçlardaki gibi baskı ve balata kullanılır.

Bu fark özellikle kalkışta, düşük hızdaki manevralarda ve vites geçişlerinde hissedilir. MMT kavramayı açıp kapatarak ilerlediğinden yoğun trafikte sürekli sürünmek kavramayı yıpratabilir. Tork konvertörlü otomatik ise düşük hızda daha akıcı hareket edebilir.

MMT ile Toyota CVT Aynı mı?

Hayır. Toyota CVT şanzımanlarda sabit vites dişlileri yerine değişken oranlı aktarma sistemi bulunur. MMT’de ise beş veya altı adet ileri vites dişlisi vardır.

Toyota Yaris, Auris ve Corolla gibi modellerin farklı üretim yıllarında MMT, CVT, tam otomatik ve manuel seçenekleri bulunabilir. Araç ilanında yalnız otomatik yazması hangi şanzımanın kullanıldığını göstermez.

MMT Çift Kavramalı mı?

MMT tek kavramalıdır. Bütün vitesleri aynı kuru kavrama yönetir. DSG veya DCT sistemlerinde olduğu gibi tek ve çift numaralı viteslere ait iki ayrı kavrama bulunmaz.

Vites değişiminde aynı kavramanın açılması gerektiğinden çekiş kısa süreli kesilir. Bu nedenle MMT’nin geçiş hızı ve sürüş karakteri çift kavramalı şanzımanlardan farklıdır.

Toyota MMT Şanzıman Kodları

C50A Şanzıman

C50A, beş ileri Toyota MMT ailesindeki benzinli motor uygulamalarından biridir. En sık Toyota Corolla ve Auris’in belirli 1.6 litre benzinli MMT sürümleriyle ilişkilendirilir.

C50A’da beş ileri manuel dişli kutusu, tek kuru kavrama, elektrikli kavrama aktüatörü ve vites seçme-geçirme aktüatörü bulunur. Şanzıman kodu belirlenmeden yalnız Corolla veya Auris adına göre parça seçilmemelidir.

C53A Şanzıman

C53A, ağırlıklı olarak Toyota’nın 1.4 D-4D dizel motorlu modellerinde kullanılan beş ileri MMT şanzımandır. Yaris, Auris ve Corolla’nın bazı 1.4 D-4D MMT sürümlerinde görülür.

Dizel motorun düşük devirde ürettiği tork nedeniyle C53A’nın kavrama özellikleri, dişli oranları ve diferansiyel oranı benzinli C50A’dan farklıdır. C50A ile C53A birbirinin yerine doğrudan kullanılmamalıdır.

C551A Şanzıman

C551A, Toyota’nın küçük hacimli benzinli motorlarında kullandığı beş ileri MMT şanzımanlardan biridir. Toyota Yaris’in belirli 1.0 ve 1.3 litre benzinli sürümleri ile Toyota Aygo 1.0 MMT uygulamalarında karşılaşılır.

C551A kodundaki A harfi, manuel C551 şanzımanın robotize MMT sürümünü ayırt eder. C551 ile C551A aynı şekilde değerlendirilmemelidir. Şanzıman gövdesi benzer görünse bile aktüatör bağlantıları ve kontrol sistemi farklı olabilir.

Beş ileri sistemlerin ayrıntılı kod, araç ve bakım bilgileri Toyota MMT C50A, C53A ve C551A şanzıman rehberinde yer alır.

EC60A Şanzıman

EC60A, altı ileri Toyota MMT ailesindeki benzinli motor uygulamalarından biridir. En sık Toyota Corolla ve Auris’in belirli 1.6 litre benzinli MMT sürümleriyle ilişkilendirilir.

EC60A yalnızca C50A’nın altı ileri hâli değildir. Şanzıman gövdesi, dişli oranları, kavrama, aktüatör hareketleri ve kontrol yazılımı farklıdır.

EC65A Şanzıman

EC65A, özellikle 1.4 D-4D dizel motorlu Toyota modellerinde kullanılan altı ileri MMT şanzımandır. Yaris, Auris, Corolla ve Verso-S’nin bazı 1.4 D-4D sürümlerinde bulunur.

EC65A’nın kavrama seti ve aktüatör ayarı dizel motorun torkuna göre hazırlanmıştır. Benzinli EC60A veya EC66A ile aynı şanzıman kabul edilmemelidir.

EC66A Şanzıman

EC66A, Toyota Yaris’in belirli 1.33 Dual VVT-i benzinli sürümlerinde kullanılan altı ileri MMT şanzıman kodlarından biridir.

EC66A dışarıdan diğer EC6#A şanzımanlara benzese de dişli oranları, diferansiyel oranı, kavrama parçaları, bağlantı noktaları ve kontrol yazılımı değişebilir.

Altı ileri sistemlerin ayrıntılı bilgileri Toyota MMT EC60A, EC65A ve EC66A şanzıman rehberinde bulunabilir.

Beş İleri ve Altı İleri MMT Arasındaki Farklar

C50A, C53A ve C551A beş ileri; EC60A, EC65A ve EC66A altı ileri MMT ailesindedir. Aralarındaki fark yalnız vites sayısı değildir.

Farklı olabilecek temel parçalar şunlardır:

• Mekanik şanzıman gövdesi
• Dişli ve diferansiyel oranları
• Kavrama çapı ve baskı yapısı
• Volan
• Kavrama aktüatörü
• Vites seçme ve geçirme aktüatörü
• Hidrolik debriyaj rulmanı
• Konum sensörleri
• MMT kontrol ünitesi
• Elektrik soketleri
• Kontrol yazılımı
• Şanzıman yağı kapasitesi

Çıkma şanzıman, aktüatör veya kavrama alınırken yalnız MMT adına bakılmamalıdır. Şanzıman kodu, motor kodu, OEM numarası ve bağlantı yapısı birlikte eşleştirilmelidir.

Toyota MMT Şanzıman Nasıl Çalışır?

Tek Kuru Kavrama

Toyota MMT şanzımanda tek kuru kavrama kullanılır. Kavrama sistemi baskı, balata, ayırma rulmanı, volan ve hareket mekanizmasından oluşur.

Araç kalkarken kavrama bir süre kaydırılarak motor gücü tekerleklere kontrollü şekilde aktarılır. Araç hız kazandığında kavrama tamamen kapatılır. Vites değişiminde yeniden açılır ve sonraki vites seçildikten sonra tekrar kapatılır.

Kavramanın temel çalışma yapısı hakkında daha fazla bilgi için kavrama nedir rehberi incelenebilir.

Kavrama Aktüatörü

Kavrama aktüatörü, sürücünün debriyaj pedalına basma hareketini yerine getirir. Elektrik motorunun dönüşü redüksiyon dişlileri üzerinden mekanik harekete çevrilir. Bazı MMT uygulamalarında bu hareket hidrolik debriyaj devresi üzerinden ayırma rulmanına aktarılır.

Aktüatör içinde kavrama konumunu izleyen sensör bulunur. MMT kontrol ünitesi sensörden gelen bilgiyle kavramanın açık, kapalı ve temas noktasındaki konumunu hesaplar.

Aktüatör motoru aşındığında, iç dişlilerde boşluk oluştuğunda, hareket mekanizması sıkıştığında veya konum sensörü hatalı bilgi verdiğinde kavrama doğru noktada açılamaz. Bu durum sert kalkışa, vitese geçmemeye veya N göstergesinin yanıp sönmesine yol açabilir.

Vites Seçme ve Geçirme Aktüatörü

MMT vites aktüatörü iki farklı hareket gerçekleştirir. Seçme hareketi uygun vites kanalını bulur, geçirme hareketi seçilen vitesi devreye alır.

Bu hareketler elektrik motorları, redüksiyon dişlileri ve bağlantı kollarıyla şanzımanın vites millerine aktarılır. Konum sensörleri aktüatörün ulaştığı noktayı MMT kontrol ünitesine bildirir.

Kontrol ünitesinin istediği vitesle sensörün bildirdiği konum uyuşmazsa geçiş iptal edilebilir. Araç N konumuna dönebilir veya vites göstergesi yanıp sönebilir.

MMT Kontrol Ünitesi

MMT kontrol ünitesi; motor devri, araç hızı, gaz pedalı konumu, fren müşürü, seçili sürüş modu, kavrama konumu ve vites aktüatörü konumlarını birlikte değerlendirir.

Vites değişimi başladığında motor kontrol ünitesinden torkun kısa süreli azaltılmasını ister. Kavrama açılır, mevcut vites çıkarılır, yeni vites seçilir ve kavrama kontrollü şekilde tekrar kapatılır.

Düşük akü gerilimi, bozuk şase bağlantısı veya iletişim sorunu bu işlemlerin sırasını bozabilir. Bu nedenle MMT arızalarında kontrol ünitesine karar verilmeden önce TCM arızası ile elektrik besleme sorunları birbirinden ayrılmalıdır.

MMT’de Hidrolik Pompa Var mı?

MMT, elektromekanik robotize şanzımandır. Dualogic, Selespeed veya Quickshift sistemlerindeki gibi vites değiştirmek için sürekli basınç üreten elektrikli robot pompası, basınç akümülatörü ve elektrovalf grubu bulunmaz.

Bazı MMT sürümlerinde kavrama kuvvetinin iletilmesi için küçük bir hidrolik debriyaj devresi ve hidrolik ayırma rulmanı bulunabilir. Bu devre, elektrohidrolik robot ünitesi anlamına gelmez. Şanzımanın vites seçme ve geçirme hareketleri elektrik motorlarıyla yapılır.

MMT’ye robot hidrolik yağı eklenmez. Mekanik şanzıman yağıyla debriyaj hidrolik devresi de birbirine karıştırılmamalıdır.

Toyota MMT Sürüş Modları

E Modu

E modu otomatik sürüş modudur. MMT kontrol ünitesi araç hızına, motor devrine, gaz pedalı konumuna ve motor yüküne göre vites yükseltir veya düşürür.

Ekonomik kullanım amacıyla sistem bazı durumlarda erken vites yükseltebilir. Rampada veya hızlanma sırasında seçilen vites sürücünün beklentisine uymuyorsa manuel mod kullanılabilir.

Es Modu

Bazı Toyota MMT modellerinde Es modu bulunur. Bu modda sistem vitesleri E moduna göre daha geç yükseltebilir ve motoru daha yüksek devirde tutabilir.

Es modu her MMT araçta bulunmaz. Sürekli kullanılması doğrudan arıza oluşturmaz ancak motor devri ve yakıt tüketimi artabilir.

M Modu

M modunda sürücü artı ve eksi yönleriyle vites yükseltme veya düşürme talebi verir. Kavramayı yine MMT aktüatörü yönetir.

Manuel mod özellikle rampa çıkışı, iniş, sollama ve sistemin kararsız vites değiştirdiği hızlarda faydalıdır. Manuel mod kullanmak zararlı mı yazısında farklı kullanım şartları ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Toyota MMT Şanzıman Kullanan Araçlar

Toyota Yaris MMT

Toyota Yaris’in motor ve üretim yılına göre farklı MMT şanzımanları bulunabilir.

Başlıca uygulamalar şunlardır:

• Toyota Yaris 1.0 benzinli MMT
• Toyota Yaris 1.3 benzinli MMT
• Toyota Yaris 1.33 Dual VVT-i MMT
• Toyota Yaris 1.4 D-4D MMT

Yaris 1.0 veya 1.3 benzinli araçlarda C551A gibi beş ileri, 1.33 benzinli araçlarda EC66A gibi altı ileri ve 1.4 D-4D modellerde C53A veya EC65A gibi farklı şanzımanlarla karşılaşılabilir. Motor hacmine bakılarak kesin şanzıman kodu belirlenmemelidir.

Toyota Auris MMT

Toyota Auris’in bazı 1.6 benzinli ve 1.4 D-4D dizel sürümlerinde MMT kullanılmıştır.

• Toyota Auris 1.6 benzinli MMT
• Toyota Auris 1.4 D-4D MMT

Üretim yılına göre beş ileri C50A veya C53A ile altı ileri EC60A veya EC65A şanzımanlar görülebilir. Aynı kasa Auris’in manuel ve farklı otomatik şanzıman seçenekleri de vardır.

Toyota Corolla MMT

Toyota Corolla MMT, Türkiye’de en çok karşılaşılan robotize Toyota uygulamalarından biridir.

• Toyota Corolla 1.6 benzinli MMT
• Toyota Corolla 1.4 D-4D MMT

Benzinli araçlarda C50A veya EC60A, dizel araçlarda C53A veya EC65A ailesiyle karşılaşılabilir. Üretim yılı ve motor kodu kontrol edilmeden parça siparişi verilmemelidir.

Toyota Corolla Verso MMT

Toyota Corolla Verso’nun bazı benzinli MMT sürümlerinde beş ileri robotize şanzıman bulunur. Corolla Verso’nun gövde ağırlığı ve motor seçeneği nedeniyle kavrama, dişli oranı ve aktüatör parçaları küçük Toyota modelleriyle aynı kabul edilmemelidir.

Toyota Verso-S MMT

Toyota Verso-S’nin bazı 1.4 D-4D dizel sürümlerinde altı ileri EC65A MMT kullanılmıştır. Aynı platformla ilişkili bazı Subaru Trezia modellerinde benzer şanzıman ve debriyaj parçaları görülebilir.

Toyota Aygo MMT

Toyota Aygo 1.0 modellerinin bazı yarı otomatik sürümlerinde beş ileri MMT bulunur. C551A ailesiyle karşılaşılabilir.

Aygo’nun Citroën C1 ve Peugeot 107 ile ortak platform kullanması bütün robotize şanzıman parçalarının aynı olduğu anlamına gelmez. Araç markası, şanzıman kodu ve aktüatör numarası ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Toyota Urban Cruiser MMT

Toyota Urban Cruiser’ın bazı motor ve pazar seçeneklerinde MMT şanzıman bulunabilir. Aynı araçta manuel veya farklı aktarma seçenekleri de bulunduğundan yalnız model adına göre eşleştirme yapılmamalıdır.

Toyota MMT Şanzımanın Normal Çalışma Özellikleri

Vites Geçişinde Yığılma

MMT tek kavramalı olduğu için vites değişiminde çekiş kısa süreli kesilir. Özellikle birinci vitesten ikinci vitese geçerken aracın öne doğru hafif yığılması hissedilebilir.

Vites değişim anında gazı çok hafif azaltmak geçişi yumuşatabilir. Hafif geçiş hissi normaldir ancak her değişimde sert darbe, uzun bekleme veya motor devrinin yükselip aracın hızlanmaması normal değildir. Bu belirtiler vites geçişlerinde sarsıntı ve gecikme kapsamında değerlendirilmelidir.

Yokuşta Geri Kayma

MMT’de tork konvertörü bulunmadığından araç frenden ayak çekildiğinde klasik otomatik kadar güçlü şekilde ileri sürünmeyebilir. Yokuş kalkış desteği bulunmayan veya desteği devreden çıkmış araçlarda geri kayma görülebilir.

Aracı gaz pedalıyla rampada sabit tutmak kavramayı kaydırır ve balata sıcaklığını yükseltir. Doğru kalkış yöntemi rampada otomatik araç nasıl kaldırılır yazısında ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Düşük Hızda Kavrama Hissi

Park manevrası ve sıkışık trafikte MMT kavramayı sürekli açıp kapatır. Araç çok düşük hızda sürekli süründürüldüğünde kavrama tam kapanamaz.

Hafif kavrama sesi veya aktüatörün kısa süreli çalışması normal olabilir. Sürekli sürtme sesi, şiddetli titreme, yanık balata kokusu veya geç hareket etme normal değildir.

MMT’de P Konumu Bulunmaması

Toyota MMT vites seçiminde genellikle R, N, E ve M konumları bulunur. Klasik otomatik şanzımanlardaki P kilidi yoktur.

Park sırasında el freni mutlaka kullanılmalıdır. Araç yalnız N konumunda ve el freni uygulanmadan bırakılmamalıdır. Eğim yönüne göre ileri veya geri vites seçilerek aracın mekanik olarak da emniyete alınması gerekir.

Toyota MMT Kavrama Sistemi

MMT Kavrama Aşınması

Kavrama balatası kalkışlarda ve düşük hızda kaydırılarak çalıştığı için zamanla aşınır. Kavrama ömrünü etkileyen başlıca şartlar şunlardır:

• Yoğun dur-kalk trafik
• Dik rampalar
• Gazla yokuşta bekleme
• Sürekli düşük hızda sürünme
• Sık geri manevra
• Araçta taşınan yük
• Bozuk kavrama adaptasyonu
• Aktüatörün yanlış ayarlanması
• Uygun olmayan baskı ve balata
• Volan yüzeyindeki bozukluk
• Kavramaya yağ bulaşması

Kavramanın biteceği sabit bir kilometre yoktur. Aynı model iki araçta kullanım şartlarına göre büyük ömür farkı oluşabilir.

Kavrama Arızası Belirtileri

MMT kavrama aşınmasında şu belirtiler görülebilir:

• İlk kalkışta silkeleme
• Geri viteste titreme
• Rampada geç hareket etme
• Motor devri yükseldiği hâlde aracın hızlanmaması
• Kavrama kokusu
• Sıcakken vitesten çıkma
• Birinci vitese geçerken vuruntu
• Adaptasyon işleminin tamamlanmaması
• P0810 arıza kodu
• N göstergesinin yanıp sönmesi

Bu belirtilerin hepsi doğrudan balatanın bittiğini göstermez. Kavrama aktüatörü, volan, rulman, motor takozları ve adaptasyon birlikte kontrol edilmelidir. Ayrıntılı belirtiler için kavrama arızası belirtileri rehberi kullanılabilir.

MMT’ye Uygun Kavrama Kullanımı

MMT kavrama baskısının çalışma karakteri manuel araçtaki benzer ölçülü kavramadan farklı olabilir. Standart manuel kavrama setinin ölçüleri uyumlu görünse bile baskı kuvveti ve ayar mekanizması MMT aktüatörüne uygun olmayabilir.

Yanlış kavrama kullanıldığında adaptasyon tamamlanmayabilir, araç sert kalkabilir veya aktüatör gereğinden fazla zorlanabilir. Özellikle beş ileri sistemlerde MMT’ye uygun baskı yapısı kullanılmalıdır.

Uygun altı ileri 1.4 D-4D araçlar için Toyota Corolla, Auris ve Yaris MMT Aisin KT-356RA debriyaj seti araç şasi numarasıyla eşleştirilerek incelenebilir.

Hidrolik Debriyaj Rulmanı

Bazı MMT uygulamalarında kavrama hareketi konsantrik hidrolik debriyaj rulmanı üzerinden baskıya iletilir. Rulmanda kaçak, sıkışma veya hareket bozukluğu oluştuğunda kavrama tam açılamayabilir.

Kavrama değişimi sırasında rulman ve hidrolik devre kontrol edilmelidir. Uygun araçlarda kullanılan Aisin CSCT-002 MMT hidrolik debriyaj rulmanı OEM numarası üzerinden doğrulanmalıdır.

Volan Kontrolü

Volan yüzeyindeki ısınma izleri, çatlaklar, eğrilik veya çift kütleli volan boşluğu kalkış titremesine neden olabilir. Yalnız baskı ve balata değiştirilip bozuk volan kullanılmaya devam edilirse yeni kavrama da kısa sürede silkeleyebilir.

Kavrama revizyonu sırasında volan, rulman, çatal, sızdırmazlık ve aktüatör hareketi birlikte kontrol edilmelidir.

Toyota MMT Aktüatör Arızaları

Kavrama Aktüatörü Arızası

Kavrama aktüatörü MMT’nin en fazla sorun çıkarabilen parçalarından biridir. Aktüatör motoru, redüksiyon dişlileri, hareket vidası, konum sensörü veya gövde içindeki mekanik parçalar aşınabilir.

Arıza durumunda kavrama hedeflenen konuma ulaşamaz. Araç vitese geçmeyebilir, kalkışta vurabilir, sıcakken N konumuna dönebilir veya P0810 ve P0900 gibi kodlar oluşturabilir.

Kavrama aktüatörü değiştirilmeden önce baskı balatanın aktüatörü aşırı zorlayıp zorlamadığı kontrol edilmelidir. Sıkışmış kavrama mekanizmasına yeni aktüatör takılması aynı arızanın tekrar etmesine neden olabilir.

Vites Seçme Aktüatörü Arızası

Vites seçme aktüatörü uygun vites kanalını belirler. Motor, sensör, iç dişli veya bağlantı kolu arızalandığında araç bazı viteslere geçebilirken diğerlerini seçemeyebilir.

Geri vitesin veya belirli ileri viteslerin kaybolması seçme mekanizmasıyla ilgili olabilir. Mekanik şanzıman içindeki vites çatalları ve senkromeçler de aynı belirtiyi oluşturabileceğinden yalnız aktüatöre karar verilmemelidir.

Vites Geçirme Aktüatörü Arızası

Geçirme aktüatörü seçilen dişliyi devreye alır. Komut verilen konumla ölçülen konum uyuşmadığında MMT kontrol ünitesi geçişi iptal eder.

Aktüatör motorunun çalışması parçanın sağlam olduğunu göstermez. Motor dönse bile iç dişlilerde boşluk, bağlantı kolunda aşınma veya konum sensöründe sapma olabilir.

Aktüatör Tamir Edilir mi?

Arızanın türüne göre aktüatör motoru, sensör, dişli mekanizması ve hareket parçaları onarılabilir. Onarım öncesinde gövde aşınması, su girişi, elektrik bağlantıları ve mekanik sıkışma kontrol edilmelidir.

Tamir edilen veya değiştirilen aktüatör doğrudan takılıp kullanılmaz. Montaj konumu ayarlanmalı ve uygun MMT adaptasyonu tamamlanmalıdır.

Akü Zayıflığı MMT Arızası Yapar mı?

MMT aktüatörleri çalışırken yüksek akım çekebilir. Zayıf akü, düşük şarj gerilimi, oksitli şase bağlantısı veya besleme hattındaki direnç motorların hedef konuma ulaşmasını engelleyebilir.

Özellikle ilk çalıştırmada N yanıp sönüyor, birden fazla elektriksel hata oluşuyor veya akü takviyesiyle araç düzeliyorsa akü ve şarj sistemi ölçülmelidir. Akü sağlamlığı kontrol edilmeden aktüatör veya TCM değiştirilmemelidir.

Toyota MMT Arıza Kodları

P0810 Arıza Kodu

P0810, kavrama konum kontrol hatasıdır. Kod doğrudan kavrama aktüatörünün kesin olarak bozuk olduğunu veya balatanın kesin bittiğini göstermez.

Olası nedenler şunlardır:

• Kavrama balatasının aşınması
• Baskı mekanizmasının sıkışması
• Kavrama aktüatörü motoru
• Aktüatör konum sensörü
• Hidrolik kavrama devresinde kaçak
• Yanlış aktüatör ön ayarı
• Tamamlanmamış adaptasyon
• Düşük akü gerilimi
• Elektrik tesisatı problemi

P0810 teşhisinde kavrama konumunun hedef ve gerçek değerleri, aktüatör motor akımı ve giriş mili devri birlikte incelenmelidir.

P0900 Arıza Kodu

P0900 kavrama aktüatörü devresiyle ilişkilidir. Aktüatör motoru, kablo tesisatı, soket, besleme, şase veya kontrol ünitesi kaynaklı olabilir.

Elektrik devresi ölçülmeden yalnızca hata adına bakarak aktüatör değiştirilmemelidir.

P0805, P0807 ve P0808 Kodları

Bu kodlar kavrama konum sensörü devresiyle ilişkilidir. Sensör sinyalinin düşük, yüksek veya geçersiz olması kavrama konumunun doğru hesaplanmasını engelleyebilir.

Sensör arızasının yanında soket oksitlenmesi, kablo kopukluğu ve yanlış aktüatör montajı da kontrol edilmelidir.

P0905, P0906, P0907 ve P0909 Kodları

Bu grup vites kanalını seçen aktüatörün konum devresi ve performansıyla ilişkilidir. Araç bazı vitesleri seçemeyebilir veya N konumunda kalabilir.

Vites aktüatörünün yanı sıra şanzıman içindeki seçici mekanizmanın sıkışması da değerlendirilmelidir.

P0915, P0916, P0917, P0919 ve P0920 Kodları

Bu kodlar vites geçirme konumu, aktüatör devresi ve hareket performansıyla ilişkilidir. Aktüatör motoru, konum sensörü, mekanik bağlantılar, tesisat ve şanzıman içi vites mekanizması birlikte kontrol edilmelidir.

MMT ve diğer Toyota şanzıman kodları için Toyota otomatik şanzıman arıza kodları bölümü incelenebilir.

Toyota MMT’de Sık Görülen Sorunlar

N Harfi Neden Yanıp Söner?

N göstergesinin yanıp sönmesi, kontrol ünitesinin kavrama veya vites konumunu doğrulayamadığını gösterir. Araç güvenlik amacıyla vitese geçmeyebilir.

Başlıca nedenler şunlardır:

• Kavrama aktüatörü arızası
• Vites seçme veya geçirme aktüatörü arızası
• Kavrama aşınması
• Adaptasyon bozukluğu
• Düşük akü gerilimi
• Fren müşürü arızası
• Tesisat ve soket problemi
• Mekanik şanzıman sıkışması

MMT Kalkışta Neden Silkeliyor?

Kalkış silkelemesinin en yaygın nedenleri kavrama aşınması, baskı yüzeyindeki bozukluk, volan problemi ve yanlış kavrama adaptasyonudur.

Motor ve şanzıman takozları, aktüatör hareketi veya kavramaya yağ bulaşması da aynı şikâyeti oluşturabilir. Otomatik araç kalkışta neden sarsar rehberi diğer ihtimallerin ayrılmasına yardımcı olur.

MMT Geri Vitese Neden Geçmez?

Geri vitese geçmeme sorunu kavramanın tam açılamaması, vites seçme aktüatörü, konum sensörü veya şanzıman içindeki geri vites mekanizmasından kaynaklanabilir.

Araç ileri vitese geçiyor diye kavrama tamamen sağlam kabul edilmemelidir. Geri vitese geçiş için kavramanın tam ayrılması gerekir.

MMT Isınınca Neden Boşa Çıkar?

Sıcakken boşa çıkma; kavrama genleşmesi, aşınmış aktüatör motoru, sensör sapması, hidrolik kavrama kaçağı veya elektrik bağlantılarındaki direnç artışıyla ilişkili olabilir.

Araç yalnız soğukken kontrol edilirse arıza görülmeyebilir. Yeterli sıcaklığa ulaşan test sürüşü yapılmalı ve canlı veriler sıcak durumda incelenmelidir. Genel nedenler otomatik şanzıman neden boşa düşer yazısında açıklanmıştır.

MMT Vitese Alınca Neden Vuruntu Yapar?

Vitese alırken vuruntu; kavrama temas noktasının yanlış öğrenilmesi, aktüatörün geç hareket etmesi, kavrama veya volan bozukluğu ve takoz boşluğundan kaynaklanabilir.

Belirti yalnız ilk çalıştırmada, sıcakken veya geri viteste oluşuyorsa bu ayrıntı arıza tespitinde önemlidir. Diğer ihtimaller otomatik şanzıman neden vuruntu yapar içeriğinde incelenebilir.

Toyota MMT Şanzıman Yağı ve Bakımı

MMT Hangi Yağı Kullanır?

MMT’nin mekanik bölümünde düşük viskoziteli manuel şanzıman yağı kullanılır. Otomatik şanzıman yağı doldurulmaz.

• OEM: Toyota Genuine Manual Transmission Gear Oil LV 75W
• OEM standardı: SAE 75W, API GL-4
• OEM ürün numarası: 08885-81001
• Motul: Gear Power FE 75W
• Değişim aralığı: 60.000 kilometre veya 4 yıl
• Filtre: Değiştirilebilir haricî şanzıman yağ filtresi bulunmaz
• Ayrı robot yağı: Bulunmaz

Yanlış viskozite soğukta vites geçişlerini sertleştirebilir ve aktüatörün vitesi devreye almak için harcadığı kuvveti artırabilir. Yanlış şanzıman yağı kullanılırsa ne olur rehberinde uygun olmayan yağın etkileri ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Beş İleri MMT Yağ Kapasitesi

• C50A: Yaklaşık 1,9 litre
• C53A: Yaklaşık 1,9 litre
• C551A: Yaklaşık 1,7 litre
• Yağ türü: SAE 75W, API GL-4
• Ayrı robot yağı: Bulunmaz

Altı İleri MMT Yağ Kapasitesi

• EC60A: Yaklaşık 2,4 litre
• EC65A: Yaklaşık 2,4 litre
• EC66A: Yaklaşık 2,4 litre
• Yağ türü: SAE 75W, API GL-4
• Ayrı robot yağı: Bulunmaz

MMT’de Robot Yağı Var mı?

MMT’de Dualogic ve Selespeed sistemlerindeki gibi ayrı hidrolik robot yağı bulunmaz. Vites seçme ve geçirme hareketleri elektrik motorlarıyla gerçekleştirilir.

Bazı MMT uygulamalarında kavrama hareketini ileten küçük bir hidrolik debriyaj devresi bulunabilir. Bu devrede kullanılan sıvı mekanik şanzıman yağı değildir ve robot yağı olarak değerlendirilmez.

MMT Yağ Filtresi Var mı?

MMT’nin mekanik şanzıman bölümünde periyodik olarak değiştirilen haricî yağ filtresi bulunmaz. Klasik tam otomatik şanzımanlardaki filtre ve karter bakımı MMT’ye uygulanmaz.

Yağ Değişiminden Sonra Adaptasyon Gerekir mi?

Yalnız mekanik şanzıman yağı değiştirildiğinde normal şartlarda kavrama adaptasyonu gerekmez. İşlem sırasında aktüatör, kavrama veya kontrol ünitesi sökülmüşse gerekli temel ayarlar ayrıca yapılmalıdır.

Şanzıman yağının değişmesi aşınmış kavramayı veya bozuk aktüatörü düzeltmez. Yağ değişiminden sonra devam eden sarsıntı mekanik ve elektronik olarak araştırılmalıdır.

MMT Yağ Kaçağı Nerelerden Olur?

Şanzıman gövde birleşimleri, aks keçeleri, giriş mili keçesi, seçici mil çevresi ve tapalar yağ kaçağı oluşturabilir.

Giriş mili keçesinden sızan yağ kuru kavramaya ulaşırsa balata yüzeyi kirlenebilir. Böyle bir durumda yalnız eksilen yağı tamamlamak yeterli değildir. Şanzıman yağı kaçakları kontrol edilmeli ve kavrama yüzeyi incelenmelidir.

Toyota MMT Adaptasyonu

MMT Adaptasyonu Neyi Ayarlar?

MMT adaptasyonu kavrama temas noktasını, kavrama hareket sınırlarını ve vites aktüatörlerinin konumlarını kontrol ünitesine öğretir.

Adaptasyon şu işlemlerden sonra gerekebilir:

• Kavrama değişimi
• Kavrama aktüatörü değişimi veya tamiri
• Vites aktüatörü değişimi
• MMT kontrol ünitesi değişimi
• Şanzımanın sökülmesi
• Aktüatör konumunun bozulması
• Bazı elektrik kesintileri
• Temel ayar değerlerinin kaybolması

Adaptasyon nedir ve neden yapılır rehberi işlemin temel amacını açıklar.

Adaptasyon Neden Tamamlanmaz?

Adaptasyonun tamamlanmaması yalnız cihaz veya yazılım problemi değildir. Aşağıdaki mekanik arızalar işlemi engelleyebilir:

• Aşınmış veya yanlış kavrama
• Bozuk baskı mekanizması
• Aktüatörün yanlış ön ayarı
• Aktüatör motorunun zayıf olması
• Konum sensörünün hatalı çalışması
• Vites seçici mekanizmanın sıkışması
• Düşük akü gerilimi
• Hidrolik debriyaj devresinde hava veya kaçak

Mekanik sorun çözülmeden adaptasyonun tekrar tekrar yapılması kalıcı sonuç sağlamaz.

Akü Değişince Adaptasyon Gerekir mi?

Akü değişimi her araçta kavrama değerlerini silmez. Ancak akü uzun süre sökülmüşse, düşük voltaj nedeniyle hatalar oluşmuşsa veya araç vites seçemiyorsa MMT değerleri kontrol edilmelidir.

Akü değişiminden sonra doğrudan aktüatör sökülmemeli; önce hata kodları, besleme gerilimi ve mevcut öğrenme değerleri incelenmelidir.

Toyota MMT Şanzıman Nasıl Kullanılmalı?

Dur-Kalk Trafikte Kullanım

MMT araç birkaç santimetre ilerletilerek sürekli süründürülmemelidir. Öndeki araçla mesafe bırakıp kavramanın tamamen bağlanabileceği kısa hareketler yapmak daha uygundur.

Uzun süreli yoğun trafikte kavrama sıcaklığı artabilir. Dur-kalk trafikte otomatik şanzıman kullanımı özellikle robotize şanzımanlarda kavrama ömrünü doğrudan etkiler.

Yokuşta Kullanım

MMT araç gaz pedalıyla rampada sabit tutulmamalıdır. Araç fren veya el freniyle tutulmalı, hareket edileceği zaman gaz verilmelidir.

Gazla sabit tutmak kavramayı yarım durumda çalıştırır. Balata sıcaklığı yükselir, kavrama kokusu ve aşırı aşınma oluşabilir.

Vites Geçişlerini Yumuşatma

E modunda vites değişim anı hissedildiğinde gaz pedalı çok hafif gevşetilebilir. Bu hareket manuel araçta vites değiştirirken gazı azaltmaya benzer ve geçişteki yığılmayı azaltabilir.

Dik rampada veya sollama öncesinde M modu kullanılarak uygun vites önceden seçilebilir. Gaz pedalına sürekli sonuna kadar basmak geçişleri daha sert hissettirebilir.

Uzun Beklemede N Kullanımı

Kısa beklemelerde frene basılı şekilde E konumunda kalınabilir. Bekleme uzayacaksa N konumuna almak kavramanın gereksiz hareketini azaltabilir.

Araç hareket hâlindeyken yakıt tasarrufu amacıyla N konumuna geçilmemelidir. Uzun süre N’de gitmek zararlı mı yazısında riskler ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Park Etme

MMT’de P konumu bulunmadığından el freni mutlaka kullanılmalıdır. Araç tamamen durdurulmalı, el freni uygulanmalı ve eğim yönüne uygun ileri veya geri vites devrede bırakılmalıdır.

Araç yalnız N konumunda bırakılmamalıdır. Eğimli yerde bütün yükün şanzıman dişlilerine binmesini önlemek için araç önce frenle sabitlenmelidir.

MMT Araç Çekilebilir mi?

Şanzıman arızası nedeniyle vites konumu doğrulanamıyorsa aracı tekerlekleri yerde uzun mesafe çekmek doğru değildir. En güvenli taşıma yöntemi çekici platformudur.

Araç N konumuna geçmiyor veya aktüatör kilitli kalıyorsa zorla hareket ettirilmemelidir.

Toyota MMT Arıza Tespiti Nasıl Yapılır?

MMT arızasında yalnız hata kodu okumak yeterli değildir. Aynı hata kavrama, aktüatör, elektrik sistemi veya mekanik şanzımandan kaynaklanabilir.

Kontrolde şu sıra izlenmelidir:

• Akü ve alternatör gerilimi ölçülmeli.
• Sigorta, besleme, şase ve soketler kontrol edilmeli.
• Motor ve MMT kontrol ünitelerindeki kodlar okunmalı.
• Kavrama hedef ve gerçek konumu karşılaştırılmalı.
• Kavrama aktüatörü motor akımı incelenmeli.
• Vites seçme ve geçirme konumları izlenmeli.
• Kavrama aşınması ve volan kontrol edilmeli.
• Hidrolik debriyaj devresi bulunan araçlarda kaçak ve hava kontrol edilmeli.
• Mekanik şanzıman ve seçici miller incelenmeli.
• Araç soğuk ve sıcak durumda test edilmeli.
• Onarım sonrasında adaptasyon tamamlanmalı.

Arıza kodunu silmek, kavrama değerini sıfırlamak veya doğrudan aktüatör değiştirmek ölçümün yerini tutmaz. MMT kullanıcı deneyimleri ve farklı arıza çözümleri için MMT kullananlar ve deneyimleri konusu incelenebilir. Araca özel soru sormak için yarı otomatik şanzımanlar forumunda araç modeli, motor, şanzıman kodu ve arıza kodları birlikte paylaşılmalıdır.

Toyota MMT Avantajları ve Dezavantajları

Toyota MMT Avantajları

• Debriyaj pedalı olmadan otomatik kullanım sağlar.
• Manuel şanzımana yakın mekanik yapı kullanır.
• Tork konvertörü kaynaklı güç kaybı bulunmaz.
• Uygun kullanımda yakıt tüketimi manuel şanzımana yakın olabilir.
• E ve M sürüş modları kullanılabilir.
• Mekanik şanzıman ve aktüatörlerin birçok parçası onarılabilir.
• Sistem hidrolik robot pompası ve akümülatör kullanmaz.

Toyota MMT Dezavantajları

• Vites geçişlerinde güç kesintisi hissedilir.
• Yoğun trafik ve rampa kullanımı kavramayı yıpratabilir.
• Kavrama değişiminden sonra doğru adaptasyon gerekir.
• Aktüatör arızası aracın tamamen vitessiz kalmasına neden olabilir.
• Düşük akü geriliminden etkilenebilir.
• Yanlış kavrama ve hatalı aktüatör ayarı yeni arızalar oluşturabilir.
• MMT konusunda tecrübesiz müdahaleler teşhisi zorlaştırabilir.
• Tam otomatik veya CVT kadar akıcı sürüş sunmaz.

İkinci El Toyota MMT Alırken Nelere Bakılmalı?

Soğuk Çalıştırma Kontrolü

Araç uzun süre bekledikten sonra çalıştırılmalıdır. İlk çalıştırmada N göstergesinin yanıp sönmesi, şanzıman uyarısı, vitese geçmeme veya birkaç denemeden sonra hareket etme olup olmadığı kontrol edilmelidir.

E ve R konumlarının seçilme süresi izlenmelidir. Vitese geçerken şiddetli darbe veya uzun gecikme normal değildir.

Sıcak Test Sürüşü

Araç yalnız birkaç dakika kullanılmamalıdır. Şanzıman ve aktüatörler ısınana kadar şehir içi, rampa ve geri manevra testi yapılmalıdır.

Sıcakken N konumuna çıkma, kalkışta silkeleme, kavrama kokusu veya geri vitese geçmeme varsa ayrıntılı kontrol gerekir.

Kavrama ve Aktüatör Değerleri

Kavramanın temas noktası, aktüatörün çalışma mesafesi ve hata geçmişi cihazla incelenmelidir. Adaptasyonun tamamlanması parçaların kesin olarak sağlam olduğu anlamına gelmez.

Yeni adaptasyon yapılmış araçta sorun kısa süreli gizlenebilir. Test sürüşünden sonra değerler ve arıza kodları tekrar kontrol edilmelidir.

Bakım ve Onarım Geçmişi

Kavrama veya aktüatör değişmişse kullanılan parçanın MMT’ye uygun olup olmadığı öğrenilmelidir. Manuel şanzımana ait baskı balatanın kullanılması ya da aktüatörün ayarsız takılması sorun çıkarabilir.

Şanzıman yağı, yağ kaçağı, kavrama rulmanı ve volan durumu da kontrol edilmelidir.

Toyota MMT Şanzıman Alınır mı?

Bakım geçmişi belli, kavraması sağlıklı, aktüatörleri düzgün çalışan ve adaptasyonu tamamlanmış bir Toyota MMT ekonomik şekilde kullanılabilir. Manuel şanzımana yakın yakıt tüketimi isteyen ve vites geçişindeki kısa beklemeyi kabul eden kullanıcılar için uygun olabilir.

Yoğun trafikte sürekli sürünerek araç kullanan, dik rampalarda sık manevra yapan veya tam otomatik kadar kesintisiz geçiş isteyen kullanıcı için MMT uygun olmayabilir. Satın alma kararında aracın düşük kilometrede görünmesinden çok sıcak test sürüşü, kavrama durumu, aktüatör değerleri ve arıza hafızası önemlidir.

Sık Sorulan Sorular

Toyota MMT tam otomatik mi?

Hayır. Toyota MMT, manuel şanzımanın kavrama ve vites hareketlerinin elektrikli aktüatörlerle otomatikleştirildiği tek kavramalı yarı otomatik sistemdir.

Toyota MMT elektrohidrolik mi?

MMT’nin vites ve kavrama kumandası elektrik motorlu aktüatörlerle yapılır. Bazı sürümlerde kavrama hareketini ileten hidrolik debriyaj devresi bulunabilir ancak ayrı pompalı elektrohidrolik robot sistemi yoktur.

Toyota MMT tek kavramalı mı?

Evet. MMT şanzımanda tek kuru kavrama bulunur. Çift kavramalı DCT veya DSG değildir.

Toyota MMT kaç ileri?

C50A, C53A ve C551A beş ileri; EC60A, EC65A ve EC66A altı ileridir. Kesin vites sayısı şanzıman kodundan belirlenmelidir.

Toyota MMT hangi araçlarda var?

MMT; Toyota Yaris, Auris, Corolla, Corolla Verso, Verso-S, Aygo ve Urban Cruiser’ın bazı motor ve model yılı seçeneklerinde kullanılmıştır.

C50A ile EC60A aynı mı?

Hayır. C50A beş ileri, EC60A altı ileri MMT ailesindedir. Mekanik kutu, kavrama, aktüatör ve yazılım özellikleri farklıdır.

C53A ile EC65A aynı mı?

Hayır. İkisi de 1.4 D-4D motorlarla ilişkilendirilse de C53A beş, EC65A altı ileridir. Birbirinin yerine doğrudan kullanılamaz.

C551 ile C551A aynı mı?

Hayır. C551 manuel şanzımanı, C551A ise aktüatörlerle otomatikleştirilmiş MMT sürümünü ifade eder.

Toyota MMT hangi yağı kullanır?

Mekanik şanzıman bölümünde SAE 75W ve API GL-4 özellikli düşük viskoziteli manuel şanzıman yağı kullanılır. OEM ürün Toyota Genuine Manual Transmission Gear Oil LV 75W, ürün numarası 08885-81001’dir.

Toyota MMT kaç litre yağ alır?

C50A ve C53A yaklaşık 1,9 litre, C551A yaklaşık 1,7 litre yağ alır. EC60A, EC65A ve EC66A ailesinde kapasite yaklaşık 2,4 litredir.

Toyota MMT’de robot yağı var mı?

Hayır. Vites seçme ve geçirme aktüatörleri elektrik motorlarıyla çalışır. Ayrı hidrolik robot yağı bulunmaz.

Toyota MMT yağ filtresi var mı?

Mekanik şanzıman bölümünde periyodik değiştirilen haricî yağ filtresi bulunmaz.

MMT kavrama değişince adaptasyon gerekir mi?

Evet. Yeni kavramanın temas noktası ve aktüatör hareketleri MMT kontrol ünitesine öğretilmelidir. Montaj ve ön ayar doğru değilse adaptasyon tamamlanmayabilir.

P0810 kodu aktüatörün bozuk olduğunu mu gösterir?

P0810 kavrama konum kontrol hatasıdır. Kavrama aşınması, aktüatör, sensör, hidrolik devre, yanlış ayar veya düşük voltajdan kaynaklanabilir.

Toyota MMT neden N yanıp söner?

Kontrol ünitesi kavrama veya vites konumunu doğrulayamadığında N yanıp sönebilir. Aktüatörler, kavrama, sensörler, akü gerilimi ve mekanik şanzıman kontrol edilmelidir.

Toyota MMT kavraması kaç kilometre gider?

Kavrama için sabit bir kilometre yoktur. Trafik, rampa, yük, sürüş şekli, kullanılan kavrama seti ve aktüatör ayarı ömrü doğrudan etkiler.

Toyota MMT yokuşta gazla tutulur mu?

Hayır. Gazla beklemek kavramayı kaydırır ve balata sıcaklığını yükseltir. Araç fren veya el freniyle tutulmalıdır.

Toyota MMT vites geçişinde yığılma normal mi?

Hafif yığılma tek kavramalı çalışma yapısının sonucudur. Sert darbe, uzun gecikme, sürekli silkeleme veya vitesin devreye girmemesi normal değildir.

Toyota MMT aktüatörü tamir edilir mi?

Arızanın türüne göre aktüatör motoru, sensör ve mekanik hareket parçaları onarılabilir. Onarım sonrasında doğru montaj ayarı ve adaptasyon yapılmalıdır.

Toyota MMT şanzıman güvenilir mi?

Doğru kavrama, sağlam aktüatör, uygun yağ ve düzgün adaptasyonla uzun süre kullanılabilir. Yoğun trafik, rampa ve yanlış onarım kavrama ile aktüatör ömrünü azaltır.

Genel Değerlendirme

Toyota MMT; manuel şanzıman, tek kuru kavrama ve elektrikli aktüatörlerden oluşan robotize yarı otomatik sistemdir. Yakıt tüketiminin manuel şanzımana yakın olması, tork konvertörü kullanmaması ve mekanik yapısının onarılabilir olması güçlü taraflarıdır. Vites geçişlerinin hissedilmesi, kavrama aşınması, aktüatör sorunları ve adaptasyon ihtiyacı ise bilinmesi gereken özellikleridir.

MMT, geçiş karakterini kabul eden ve aracı kavramayı zorlamadan kullanan sürücüler için uygun olabilir. İkinci el alımda en önemli kontroller aracın sıcak kullanım davranışı, kavrama durumu, aktüatör konumları, P0810 başta olmak üzere kayıtlı arıza kodları ve önceki onarımların doğruluğudur.

 Bilgilendirme Notu

Bu içerik, Teknik Otomatik Şanzıman tarafından otomatik şanzıman sistemleri hakkında genel bilgilendirme sağlamak amacıyla hazırlanmıştır. İçerikte yer alan teknik açıklamalar, kullanım bilgileri ve değerlendirmeler farklı araç modelleri, şanzıman tipleri ve kullanım koşullarına bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. Bu nedenle sunulan bilgiler kesin teşhis, nihai çözüm veya garanti kapsamında değerlendirilmemelidir.

Aracınıza yönelik herhangi bir işlem öncesinde, doğru ve güvenli sonuçlar elde edebilmek adına uzman bir servis tarafından detaylı inceleme yapılması tavsiye edilir. Bu içerikte yer alan bilgilere dayanarak gerçekleştirilen uygulamalardan doğabilecek doğrudan veya dolaylı sonuçlara ilişkin Teknik Otomatik Şanzıman herhangi bir sorumluluk kabul etmez.