GM 9T (AT9) Şanzıman Nedir? Kronik Sorunları, Yağı ve Kullanıldığı Araçlar

GM 9T (AT9) Şanzıman Nedir?

GM 9T; motoru enine yerleştirilmiş önden veya dört tekerlekten çekişli araçlar için geliştirilen dokuz ileri, tork konvertörlü tam otomatik şanzıman ailesidir.

General Motors bu şanzıman ailesini Hydra-Matic ürün grubu içerisinde GF9 adıyla da tanımlar. İnternette kullanılan “AT9” ifadesi ise dokuz ileri otomatik şanzımanı anlatan genel bir adlandırmadır. Şanzımanın gerçek model kodları 9T45, 9T50, 9T60 ve 9T65 şeklindedir.

GM 9T şanzıman:

• Dokuz ileri ve bir geri vitese sahiptir.
• Tork konvertörlü tam otomatiktir.
• DSG veya DCT gibi çift kavramalı değildir.
• CVT ya da robotize manuel değildir.
• Önden ve dört tekerlekten çekişli araçlarda kullanılabilir.
• Üç planet dişli grubu kullanır.
• Kavrama paketleri hidrolik basınçla çalışır.
• Vites değişimleri elektronik kontrollü valf gövdesi ve solenoidlerle yönetilir.
• Sürüş şartlarına göre bazı ara vitesleri atlayabilir.

Dokuz ileri vites bulunması, şanzımanın her hızlanmada bütün oranları sırayla kullanacağı anlamına gelmez. TCM; araç hızı, gaz konumu, motor torku ve sürüş şartlarına göre uygun gördüğü vitese doğrudan geçebilir.

Tork konvertörlü sistemin çalışma mantığını Tork Konvertörü Nedir? başlıklı yazımızda ayrıntılı anlattık.

9T Kodunun Açılımı Nedir?

Kodun başındaki “9”, şanzımanın dokuz ileri vitese sahip olduğunu gösterir.

“T” harfi, motorun enine yerleştirildiği transaks yapıyı ifade eder. Bu yapıda şanzıman ile ön diferansiyel aynı ana gövde içerisinde bulunur.

Kodun sonundaki 45, 50, 60 veya 65 sayıları şanzımanın boyut ve kapasite sınıfını belirtir. Bu rakamlar doğrudan Nm cinsinden tork kapasitesi değildir. Örneğin 9T50’nin 500 Nm, 9T65’in ise 650 Nm taşıdığı sonucu çıkarılamaz.

Şanzıman üzerinde veya araç bilgilerinde şu GM RPO kodlarından biriyle karşılaşılabilir:

• M3D
• M3E
• M3F
• M3G
• M3H
• M3T
• M3U
• M3V
• M3W

Bu kodlar şanzımanın modeli, çekiş sistemi, elektronik vites seçicisi ve araç uygulaması hakkında daha kesin bilgi verir. Yalnızca “9T50” adına bakılarak komple şanzıman, valf gövdesi veya iç parça sipariş edilmemelidir.

GM 9T ile Hydra-Matic Aynı mı?

Hydra-Matic, General Motors’un otomatik şanzımanlarda kullandığı geniş aile ve ticari addır. GM 9T serisi de Hydra-Matic ailesinin dokuz ileri, enine yerleşimli üyelerinden biridir.

Hydra-Matic adı yalnız 9T şanzımanı ifade etmez. General Motors’un 6T, 4L, 6L, 8L ve 10L gibi farklı otomatik şanzımanları da Hydra-Matic ailesinde yer alır.

Önceki nesil altı ileri modellerin yapısını GM Hydra-Matic 6 İleri Şanzıman Nedir? başlıklı yazımızda anlattık.

GM 9T ile Ford 8F Aynı mı?

General Motors ile Ford, yeni nesil enine ve boyuna yerleşimli otomatik şanzımanların geliştirilmesinde teknik iş birliği yaptı. Bu çalışma sonucunda GM dokuz ileri 9T ailesini, Ford ise ilgili tasarımın sekiz ileri 8F türevlerini kullandı.

Ford versiyonunda bir ileri oran kaldırıldığı için 8F ailesi sekiz ileri çalışır. İki şanzıman ailesinde tasarım benzerlikleri ve ortak yaklaşım bulunsa da gövdeleri, elektronik kontrolü, yazılımları ve araç bağlantıları aynı değildir.

GM 9T ile Ford 8F bire bir aynı şanzıman olarak kabul edilmemelidir. Ford tarafındaki yapıyı 8F35 Şanzıman Nedir? başlıklı yazımızda ayrıntılı inceleyebilirsiniz.

GM 9T Modelleri Arasındaki Farklar

9T45

9T45, ailenin daha düşük torklu motorlara ve nispeten hafif araçlara yönelik modelidir. Önden ve dört tekerlekten çekişli uygulamaları bulunur.

Chevrolet Trailblazer, Buick Encore GX ve GMC Terrain gibi modellerin belirli motorlarında kullanılmıştır.

9T45 ile 9T50 benzer çalışma düzenine sahip olsa da tork kapasitesi, kavrama donanımı, diferansiyel ve yazılım kalibrasyonu aynı değildir.

9T50

9T50, GM 9T ailesinin en yaygın üyelerinden biridir. Orta sınıf otomobiller ve kompakt SUV modellerinde kullanılır.

Chevrolet Malibu, Equinox ve Blazer; Cadillac XT4; Buick Envision ve GMC Terrain gibi araçların belirli motor ve üretim yıllarında 9T50 bulunabilir.

9T50’nin geleneksel mekanik vites koluyla çalışan sürümleriyle elektronik vites seçicili ETRS sürümleri arasında kumanda ve park sistemi farklılıkları vardır.

9T60

9T60, 9T50’ye göre daha yüksek araç ağırlığına ve motor torkuna uygun bir varyanttır.

Cadillac XT5 ve XT6, Chevrolet Blazer, Buick Envision ve GMC Acadia’nın belirli sürümlerinde kullanılmıştır.

9T50 ile aynı oran yapısını kullanabilse de kavrama kapasitesi, diferansiyel, zincir grubu ve araç yazılımı uygulamaya göre değişir.

9T65

9T65, ailenin ağır SUV ve crossover modellerine yönelik güçlendirilmiş üyesidir. Önden ve dört tekerlekten çekişli sürümleri bulunur.

Chevrolet Traverse, Buick Enclave, Cadillac XT5 ve XT6, Chevrolet Blazer ve GMC Acadia’nın belirli sürümlerinde kullanılmıştır.

9T65’in tork konvertörü, kavrama kapasitesi ve aktarma bileşenleri 9T45’ten farklıdır. Aynı 9T65 kodunun bulunması da bütün üretim yıllarındaki şanzımanların her parçasının aynı olduğu anlamına gelmez.

Vites Oranları

GM 9T ailesinde kullanılan genel oran dizilimi şöyledir:

• 1. vites: 4,689
  2. vites: 3,306
  3. vites: 3,012
  4. vites: 2,446
  5. vites: 1,923
  6. vites: 1,446
  7. vites: 1,000
  8. vites: 0,747
  9. vites: 0,617
• Geri vites: 2,960

Son dişli oranı aracın motoruna, lastik ebadına ve çekiş sistemine göre yaklaşık 2,89 ile 3,80 arasında değişebilir.

Kısa birinci vites kalkışı kolaylaştırır. Sekizinci ve dokuzuncu vitesler ise overdrive oranlarıdır; uzun yolda motor devrini ve yakıt tüketimini düşürmeye yardımcı olur.

Neden Dokuz İleri Kullanılıyor?

Dokuz ileri oran kullanılmasının temel amacı, motoru farklı sürüş şartlarında verimli devir aralığında tutmaktır.

Kısa birinci vites aracın kalkışını destekler. Birbirine yakın ara oranlar hızlanırken motor devrinin fazla düşmesini önler. Uzun sekizinci ve dokuzuncu vitesler ise sabit hızlı sürüşte motor devrini azaltır.

Şanzıman her zaman dokuz vitesin tamamını sırayla kullanmaz. Hafif gazda ikinci viteste kalkabilir, hızlanma sırasında bazı oranları atlayabilir veya yavaşlarken birkaç vites birden küçültebilir.

Bu çalışma şekliyle gerçek vites kararsızlığını ayırmak gerekir. Konuyu Otomatik Şanzıman Vites Geçişlerinde Kararsızlık Neden Olur? başlıklı yazımızda ayrıntılı anlattık.

GM 9T Hangi Araçlarda Kullanılır?

Aşağıdaki araçların bütün motor ve üretim yıllarında GM 9T kullanılmaz. Kesin şanzıman kodu araç etiketi, RPO kodu veya şanzıman üzerindeki bilgilerle doğrulanmalıdır.

Chevrolet modelleri

• Malibu
• Equinox
• Blazer
• Trailblazer
• Traverse
• Traverse Limited

Buick modelleri

• Encore GX
• Envision
• Enclave
• LaCrosse’un belirli sürümleri

Cadillac modelleri

• XT4
• XT5
• XT6

GMC modelleri

• Terrain
• Acadia

GM dönemindeki her Opel modelinde 9T bulunmaz. Özellikle Stellantis dönemindeki bazı Opel modellerinde GM 9T yerine farklı Aisin şanzımanlar kullanılmıştır.

Chevrolet araçlardaki diğer otomatik şanzımanları Chevrolet Otomatik Şanzımanlar sayfamızda bir arada görebilirsiniz.

GM 9T Nasıl Çalışır?

Motor gücü önce tork konvertörüne aktarılır. Tork konvertörü kalkış sırasında hidrolik güç aktarımı sağlar, motor titreşimlerini yumuşatır ve araç D konumunda dururken motorun çalışmaya devam etmesine imkân verir.

Şanzıman içerisinde üç planet dişli grubu, çok diskli kavramalar, fren elemanları ve hidrolik kontrollü seçilebilir tek yönlü kavrama bulunur.

Yağ pompası gerekli hidrolik basıncı üretir. Valf gövdesi ve basınç kontrol solenoidleri bu yağı devreye girmesi gereken kavrama grubuna yönlendirir.

Bir kavrama bırakılırken diğer kavrama kontrollü biçimde uygulanır. Bu iki işlemin zamanlaması bozulursa:

• Vites geçişinde devir yükselmesi
• Geç kavrama
• Sert bağlanma
• Vuruntu
• Kaydırma
• Yanlış vites oranı hatası

oluşabilir.

Hidrolik basıncın vites geçişlerine etkisini Şanzıman Yağı Basıncı Nasıl Etkiler? başlıklı yazımızda anlattık.

Tork Konvertörü ve Lock-up Sistemi

GM 9T’de elektronik kontrollü lock-up kavramasına sahip tork konvertörü kullanılır.

Lock-up kavraması, uygun sürüş şartlarında tork konvertöründeki hidrolik kaybı azaltır. Sistem ikinci vitesten itibaren kontrollü kaymayla çalışabilir. Bu sayede yakıt tüketimi ve yağ sıcaklığı düşürülürken geçiş konforu korunur.

Lock-up balatası aşındığında, yanlış yağ kullanıldığında veya valf gövdesinde basınç kaçağı oluştuğunda hafif gazda ve sabit hızda titreme başlayabilir.

Bu belirtiyi diğer arızalardan ayırmayı Tork Konvertörü Arızası Nasıl Anlaşılır? başlıklı yazımızda açıkladık.

Konvertör içinde gerçek aşınma varsa yalnız yağ değiştirmek kalıcı çözüm sağlamaz. Onarımın kapsamını Tork Revizyonu Nedir? yazımızda bulabilirsiniz.

Planet Dişli ve Kavrama Yapısı

GM 9T, dokuz ileri oranı kompakt bir gövde içerisinde oluşturabilmek için üç planet dişli grubu kullanır.

Sistemde birden fazla çok diskli kavrama, fren elemanı ve hidrolik kontrollü seçilebilir tek yönlü kavrama bulunur. TCM, gerekli vites oranına göre bu elemanları farklı kombinasyonlarla devreye alır.

1-2-3-4-5-6 kavraması gibi birden fazla viteste kullanılan ortak kavrama grupları vardır. Ortak bir kavrama hasar gördüğünde tek bir vites yerine birkaç vites birlikte etkilenebilir.

Kavrama paketlerinin manuel araçtaki tek debriyaj balatasından farkını Kavrama Nedir? başlıklı yazımızda anlattık.

İç kavrama onarımında nelerin kontrol edilmesi gerektiğini ise Kavrama Revizyonu Nedir? yazımızda açıkladık.

Valf Gövdesi ve Solenoidler

Valf gövdesi, yağ pompasından gelen basıncı doğru kavrama devresine yönlendirir. Basınç kontrol solenoidleri ise TCM’den aldığı komuta göre vites geçişinin hızını ve kavrama basıncını ayarlar.

Valf gövdesinde kaçak, kirlenme veya sıkışma meydana geldiğinde:

• P’den D’ye geçiş gecikebilir.
• R konumuna geçerken vuruntu oluşabilir.
• Vites değişiminde devir yükselebilir.
• Belirli bir viteste kaydırma başlayabilir.
• Yavaşlarken sert küçültme görülebilir.
• Şanzıman koruma moduna geçebilir.
• Basınç kontrol solenoidi kodları kaydedilebilir.

Solenoid kodu görülmesi, solenoidin kesin olarak bozuk olduğunu göstermez. Kavrama kaçağı, düşük yağ seviyesi, kırılmış segman veya pompa basıncı sorunu aynı kodu oluşturabilir.

Doğru kontrol sırasını Solenoid Arızası Nasıl Anlaşılır? başlıklı yazımızda anlattık.

Elektronik Vites Seçici ve Park Sistemi

Bazı GM 9T uygulamalarında geleneksel mekanik vites kolu, bazı modellerde ise ETRS adı verilen elektronik vites seçme sistemi kullanılır.

ETRS sisteminde sürücünün seçimi elektriksel komut olarak iletilir. Park valfi ve park mekanizması elektronik sistem tarafından yönetilir.

Bu sistemde arıza olduğunda:

• P konumu algılanmayabilir.
• Araç D veya R konumuna geçmeyebilir.
• Vites seçici uyarısı görülebilir.
• P18A8, P18E7, P187D veya P187E kodları oluşabilir.
• Şanzıman koruma moduna geçebilir.

Elektronik kontrolleri Şanzıman Elektrik Arızası Nasıl Bulunur? başlıklı yazımızda ayrıntılı anlattık.

GM 9T Kronik Sorunları Nelerdir?

GM 9T ailesindeki her sorun bütün üretim yıllarında ve bütün varyantlarda görülmez. Arızayı değerlendirirken şanzıman modeli, RPO kodu, üretim tarihi ve araç uygulaması birlikte kontrol edilmelidir.

D veya R konumuna geç girme

Vites seçildikten sonra aracın hareket etmesi belirgin biçimde gecikiyorsa yağ seviyesi, yağ sıcaklığı, seçici sistemi, adaptasyon, pompa basıncı ve kavrama devreleri kontrol edilmelidir.

Çalışma sıcaklığındaki şanzımanda D veya R kavramasının iki saniyeden uzun sürmesi normal kabul edilmemelidir.

D ve R birlikte gecikiyorsa yağ seviyesi, pompa ve genel hidrolik basınç öncelikli olarak kontrol edilir. Yalnız bir yönde gecikme varsa o yönde çalışan kavrama ve valf devresi incelenir.

Bu belirtiyi oluşturan diğer ihtimalleri Kalkışta Gecikme Var, Sebebi Nedir? başlıklı yazımızda anlattık.

D-R geçişinde vuruntu

D’den R’ye veya R’den D’ye geçerken sert vuruntu olması yalnız kavrama arızasından kaynaklanmaz.

Başlıca ihtimaller:

• Eksik veya fazla yağ
• Yanlış sıcaklıkta yapılan seviye ayarı
• Yüksek motor rölantisi
• Tamamlanmamış adaptasyon
• Valf gövdesi basınç sorunu
• Solenoid sıkışması
• Kavrama boşluklarının artması
• Koruma modunda yükselen hat basıncı
• Motor veya şanzıman takozu

Vuruntunun genel sebeplerini Otomatik Şanzıman Neden Vuruntu Yapar? başlıklı yazımızda ayrıntılı açıkladık.

1-2 geçişinde devir yükselmesi

Birinci vitesten ikinci vitese geçerken motor devrinin yükselip ardından vitesin sert biçimde bağlanması, kavrama dolum zamanının uzadığını gösterebilir.

Kavrama pistonunda kaçak, balata aşınması, valf gövdesi basınç kaybı, solenoid kontrolü veya adaptasyon sorunu araştırılmalıdır.

Hafif gazdaki tek seferlik küçük devir hareketiyle sürekli tekrarlayan kaydırma birbirinden ayrılmalıdır. Geçişteki kaydırma uzun süre devam ederse kavrama balataları yanabilir.

Bu belirtiyi Vites Geçerken Gecikme Neden Olur? başlıklı yazımızda diğer ihtimalleriyle anlattık.

Düşük hızda kararsız geçişler

Dokuz ileri oran ve vites atlama stratejisi nedeniyle düşük hızda birden fazla vites değişimi hissedilebilir. Hafif gazda ikinci viteste kalkması veya bazı ara oranları kullanmaması tek başına arıza değildir.

Ancak şanzıman sürekli büyütüp küçültüyor, geçiş sırasında vuruyor veya motor devri belirgin biçimde dalgalanıyorsa:

• Yazılım kalibrasyonu
• Adaptasyon değerleri
• Gaz konumu
• Motor tork bilgisi
• Giriş ve çıkış hız sensörleri
• Valf gövdesi
• Solenoidler
• Tork konvertörü

kontrol edilmelidir.

Tork konvertörü titremesi

Hafif gazla hızlanırken veya sabit hızda ince titreşim oluşması lock-up kavramasıyla ilişkili olabilir.

Test sırasında komut edilen tork konvertörü kaymasıyla gerçek kayma değeri karşılaştırılmalıdır. Lock-up komutu kapatıldığında titreşim kesiliyorsa konvertör ve hidrolik kontrol ihtimali güçlenir.

Ancak ateşleme sorunu, motor takozları, akslar ve dört tekerlekten çekiş sistemi de benzer titreşim oluşturabilir.

Sabit hızdaki belirtileri Otomatik Vites Sabit Hızda Devir Dalgalanması Neden Olur? başlıklı yazımızda açıkladık.

Solenoid ve valf gövdesi sorunları

GM 9T’de P0746, P0747, P0776, P0777, P0796, P0797, P2714, P2715, P2723 ve P2724 gibi basınç kontrol kodları görülebilir.

Yağ temiz, şeffaf ve yanık kokusuzsa valf gövdesi ile solenoid grubu daha ayrıntılı incelenir. Yağ koyu, yanık kokulu veya metal parçalıysa iç kavrama hasarı ihtimali yükselir.

P0796, P0797, P2723 veya P2724 gibi bazı kodlarla birlikte kaydırma varsa şanzıman içerisinde kavrama hasarı bulunabilir. Yalnız solenoid değiştirerek kullanmaya devam etmek yeni parçanın da kısa sürede kirlenmesine neden olabilir.

1-2-3-4-5-6 kavrama segmanı çıkması

Belirli üretim tarihine sahip bazı 2023–2025 GM araçlarında 1-2-3-4-5-6 kavrama grubunun yay veya baskı plakası segmanı yuvasından çıkabilir.

Bu problem 9T45, 9T50, 9T60 ve 9T65 modellerinde görülebilir. Ancak bütün GM 9T şanzımanlara ait genel bir kronik arıza olarak değerlendirilmemelidir.

Riskli üretim aralığı, yaklaşık 1 Ekim 2023 ile 22 Nisan 2024 arasında üretilmiş belirli şanzımanları kapsar. Kesin kontrol şanzıman üretim kodu üzerinden yapılmalıdır.

Oluşturabileceği belirtiler:

• P0746 veya P0747 kodu
• İleri yönde kaydırma
• D konumunda hareket etmeme
• Birden fazla viteste çekiş kaybı
• Şanzıman arıza uyarısı
• Yağda kavrama veya metal kalıntısı

Bu durumda yalnız solenoid veya valf gövdesi değiştirilmemelidir. Kavrama piston gövdesi, geri dönüş yayı, segmanlar, baskı plakası ve balatalar birlikte kontrol edilmelidir.

9T65 geçiş ve kavrama sorunları

9T65’te D-R gecikmesi, hafif gazda 1-2 geçişinde devir yükselmesi, sert küçültme ve tork konvertörü titremesi görülebilir.

Bu belirtilerin tamamı doğrudan komple revizyon anlamına gelmez. Yağ seviyesi, adaptasyon, yazılım, solenoid gövdesi, valf gövdesi ve tork konvertörü birbirinden ayrılmalıdır.

Şanzıman yağında yanık koku ve büyük metal parçaları varsa yalnız elektronik parçalarla uğraşmak doğru olmaz. İç kavrama ve aktarma elemanları kontrol edilmelidir.

Yağ soğutucusundan antifriz karışması

Belirli 2019 Cadillac XT4 9T50 uygulamalarında plakalı yağ soğutucusunun iç kaçağı nedeniyle şanzıman yağına motor soğutma sıvısı karışabilir.

Bu sorun bütün Cadillac XT4 veya 9T50 şanzımanlara genellenmemelidir.

Yağa antifriz karıştığında:

• Yağ bulanık veya sütlü görünebilir.
• Vites geçişleri sertleşebilir.
• Titreme ve dalgalanma oluşabilir.
• Her zaman arıza kodu kaydedilmeyebilir.
• Kavrama balataları ve yapıştırıcıları zarar görebilir.

Yalnız yağ değiştirip aracı kullanmaya devam etmek doğru değildir. Soğutucu kaçağı giderilmeli ve şanzıman içerisindeki hasar kontrol edilmelidir.

Uğultu ve rulman sesi

Araç hızıyla artan ince uğultu; şanzıman zinciri, diferansiyel, çıkış rulmanları, tekerlek rulmanları veya lastiklerden gelebilir.

Ses motor devrinden bağımsız olarak araç hızıyla değişiyorsa diferansiyel ve yürüyen aksam kontrol edilir. Motor devriyle birlikte değişiyorsa tork konvertörü, pompa ve motor tarafı değerlendirilir.

Sesin yalnız belirli viteste oluşması, o vites sırasında yük alan dişli veya kavrama grubunu önemli hale getirir.

Yağ kaçağı

Aks keçeleri, tork konvertörü keçesi, gövde birleşimleri, yağ soğutucu bağlantıları ve kapak çevresinde kaçak görülebilir.

Yağ seviyesi düştüğünde pompa hava çekebilir ve kavramalar yeterli basınçla uygulanamaz. Kaçak noktalarını Şanzıman Yağı Kaçakları başlıklı yazımızda ayrıntılı anlattık.

Arıza Belirtileri Nasıl Yorumlanmalı?

GM 9T’de aynı belirti birden fazla parçadan kaynaklanabilir. Bu nedenle belirtiyle parçayı doğrudan eşleştirmemek gerekir.

• D ve R birlikte gecikiyorsa yağ seviyesi, pompa ve ana basınç kontrol edilir.
• Yalnız ileri hareket yoksa ileri yön kavrama grupları araştırılır.
• Yalnız geri hareket yoksa geri kavrama ve park-kumanda sistemi incelenir.
• Birkaç vites birlikte kayboluyorsa ortak kullanılan kavrama belirlenir.
• Bütün geçişler sertse koruma modu, yüksek hat basıncı ve elektronik kontrol değerlendirilir.
• Isınınca sorun artıyorsa iç hidrolik kaçak ve yağın incelmesi önem kazanır.
• Sabit hızda titreme varsa lock-up ile motor çalışması ayrılır.
• Yağda büyük metal parçaları varsa aracı kullanmaya devam edilmez.

Şanzımanın çekişi anlık kesiliyorsa bu konuyu Otomatik Şanzıman Neden Boşa Düşer? başlıklı yazımızda anlattık.

Yağ ısındıktan sonra başlayan sertliği ise Araç Isınınca Vuruntu Başlıyor, Neden? yazımızda ele aldık.

GM 9T Arıza Kodları

GM 9T ailesinde karşılaşılabilecek önemli hata kodları şunlardır:

• P0700: Şanzıman kontrol sisteminde hata bulunduğunu bildirir.
• P0716/P0717: Giriş veya türbin hız sensörü performans/sinyal sorunu.
• P0721/P0722/P0723: Çıkış hız sensörü performans veya sinyal sorunu.
• P0741: Tork konvertörü lock-up performans sorunu.
• P0746/P0747: Birinci basınç kontrol solenoidi performans veya sıkışma sorunu.
• P0776/P0777: İkinci basınç kontrol solenoidi performans veya sıkışma sorunu.
• P0796/P0797: Üçüncü basınç kontrol solenoidi performans veya sıkışma sorunu.
• P2714/P2715: Dördüncü basınç kontrol solenoidi performans veya sıkışma sorunu.
• P2723/P2724: Beşinci basınç kontrol solenoidi performans veya sıkışma sorunu.
• P2731/P2732/P2733: Altıncı basınç kontrol solenoidiyle ilgili hatalar.
• P2817/P2818: Sekizinci basınç kontrol solenoidiyle ilgili hatalar.
• P2820/P2821: Dokuzuncu basınç kontrol solenoidiyle ilgili hatalar.
• P18A8: Elektronik park kontrol aktüatörü sorunu.
• P18AA–P18AE: Şanzıman konum ve kumanda valfi hataları.
• P187D/P187E: Park valfinin sıkışması.
• P18E7: Park valfi konum sensörü performans sorunu.

Kodun mevcut mu geçmiş mi olduğu, hangi sıcaklıkta kaydedildiği ve test sürüşünde tekrar edip etmediği kontrol edilmelidir.

Örneğin P0746 kodu yalnız solenoid arızasından değil, belirli üretimlerde kavrama segmanının çıkmasından da kaynaklanabilir.

Chevrolet uygulamalarındaki kodları Chevrolet Otomatik Şanzıman Arıza Kodları sayfamızda ayrıca ele aldık.

GM 9T Yağı, Kapasitesi, Filtresi ve Bakımı

Hangi yağı kullanır?

GM 9T45, 9T50, 9T60 ve 9T65 şanzımanlarda GM DEXRON-VI standardında otomatik şanzıman yağı kullanılır.

DEXRON-III, Hyundai SP-IV, Toyota WS veya yalnız “çok araçlı ATF” ifadesi bulunan belirsiz bir ürün kullanılmamalıdır. Ürünün DEXRON-VI onayı veya açık uygunluğu kontrol edilmelidir.

Uygun yağlar

• Genel OEM: GM DEXRON-VI.
• Orijinal numara: GM/ACDelco 88865601.
• Castrol: Castrol Transmax DEXRON-VI Mercon LV.
• Motul: Motul ATF VI.
• Mobil: Mobil DEXRON-VI ATF.

Castrol Transmax DEXRON-VI Mercon LV, GM DEXRON-VI için onaylı ve lisanslıdır. Ürün adındaki Mercon LV, aynı ürünün uygun Ford uygulamalarındaki onayını gösterir.

Yanlış yağın oluşturabileceği arızaları Yanlış Şanzıman Yağı Kullanılırsa Ne Olur? başlıklı yazımızda anlattık.

Kaç litre yağ alır?

9T ailesinde toplam yağ kapasitesi şanzıman varyantına, tork konvertörüne, çekiş sistemine ve soğutucu devresine göre değişir.

Tamamen kuru dolum yaklaşık 8,8 litre seviyesindedir. Normal boşaltmada tork konvertörü ve hidrolik devrelerde yağ kaldığı için bu miktarın tamamı çıkmaz.

Kısmi bakımda araç ve yönteme göre yaklaşık 4–6 litre yağ çıkabilir. Boşaltılan miktar ölçülmeli fakat yalnız aynı miktarı geri koymakla yetinilmemelidir. Son seviye doğru sıcaklıkta kontrol edilmelidir.

Yağ miktarının neden değiştiğini Otomatik Şanzıman Yağı Kaç Litre Alır? başlıklı yazımızda açıkladık.

Yağ seviyesi nasıl ayarlanır?

Birçok GM 9T uygulamasında klasik yağ çubuğu bulunmaz. Seviye tapası ve cihazdan takip edilen şanzıman yağ sıcaklığı kullanılır.

Genel kontrol sırasında:

• Araç düz zeminde tutulur.
• Motor çalıştırılır.
• Fren basılıyken bütün vites konumları dolaştırılır.
• Her konumda yaklaşık üç saniye beklenir.
• Vites P konumuna alınır.
• Motor rölantide çalışmaya devam eder.
• Yağın köpürmesinin azalması ve seviyenin dengelenmesi beklenir.
• Yağ sıcaklığı cihazdan takip edilir.
• Seviye tapası açılarak akış kontrol edilir.

GM 9T’de son seviye yaklaşık 85–95°C yağ sıcaklığında ayarlanır. Bu değer yalnız ilgili GM 9T prosedürü içindir; bütün otomatik şanzımanlara uygulanmaz.

Yağ 85°C’nin altında ayarlanırsa fazla, 95°C’nin üzerinde ayarlanırsa eksik kalabilir.

Sıcaklığın önemini Otomatik Şanzıman Yağı Hangi Sıcaklıkta Ölçülmelidir? başlıklı yazımızda anlattık.

Fazla yağın oluşturabileceği sorunları Fazla Şanzıman Yağı Konursa Ne Olur? yazımızda açıkladık.

Filtre değişir mi?

GM 9T’nin yağ filtresi değiştirilebilir. Ancak filtrenin konumu ve ulaşma yöntemi şanzıman varyantına göre kontrol edilmelidir. Normal boşaltma işlemi her uygulamada filtreyi değiştirmeye yetmez.

Şanzıman revizyona alındığında filtre yenilenmeli; karter, mıknatıslar, valf gövdesi, yağ soğutucusu ve hatlar temizlenmelidir.

Filtre tıkanırsa pompa beslemesi kısıtlanabilir ve geç kavrama başlayabilir. Belirtileri Otomatik Şanzıman Filtresi Tıkanırsa Ne Olur? başlıklı yazımızda anlattık.

Yağ ne zaman değiştirilir?

Araç üreticisinin kullanım şartlarına göre belirlediği bakım programı önceliklidir.

Yoğun şehir içi trafik, sıcak iklim, yokuş, ağır araç gövdesi, römork çekme ve yüksek çalışma sıcaklığı yağ ömrünü kısaltır.

Türkiye şartlarında sağlıklı çalışan GM 9T şanzımanda yaklaşık 50.000–60.000 kilometrede kontrollü DEXRON-VI bakımı yapılması koruyucu olabilir.

Bakım geçmişi bilinmeyen araçta önce yağ seviyesi, koku, şeffaflık, metal kalıntısı, hata kodları ve geçiş davranışı kontrol edilmelidir.

Bakımın önemini Otomatik Şanzıman Yağı Değişiminin Önemi başlıklı yazımızda anlattık.

Kısmi değişim mi, tam değişim mi?

Kısmi değişimde tork konvertörü, valf gövdesi ve soğutucu hatlarındaki yağın tamamı boşalmaz. Geçmişi bilinmeyen yüksek kilometreli araçlarda kontrollü kısmi değişim daha uygun olabilir.

Düzenli bakılmış ve mekanik olarak sağlıklı şanzımanda doğru cihaz, doğru bağlantı ve DEXRON-VI yağla tam değişim uygulanabilir.

Yağında büyük metal parçaları bulunan, kaydıran veya yanık kokan şanzımana basınçlı flush yapılmamalıdır. Önce iç hasarın sebebi belirlenmelidir.

İki yöntemin farkını Otomatik Şanzıman Kısmi Yağ Değişimi mi, Tam Değişim mi Daha Sağlıklıdır? başlıklı yazımızda anlattık.

Makineli değişimin risklerini Makineli Flush Otomatik Şanzıman Yağ Değişimi Riskli midir? yazımızda açıkladık.

Yağın içinde metal görülürse ne yapılmalı?

İnce gri tortu ile büyük metal parçası aynı şey değildir. Büyük parçalar, sert kırıntılar veya yağı parmak arasında kumlu hissettiren kalıntılar iç mekanik hasarı düşündürür.

Kırılan segman, kavrama tamburu, rulman, planet dişli veya diğer metal parçalar yağ devresine dağılmış olabilir.

Bu durumda yalnız yağ değiştirilmemeli; arızanın kaynağı bulunmalıdır. Konuyu Otomatik Şanzıman Yağı Metal Talaşı İçerirse Ne Anlama Gelir? başlıklı yazımızda ayrıntılı açıkladık.

Adaptasyon Yapılması Gerekir mi?

GM 9T’nin TCM’si kavrama dolum sürelerini ve basınç düzeltmelerini öğrenir. Kavramalar ve hidrolik sistem çalıştıkça geçişleri düzenlemek için adaptasyon değerleri oluşturulur.

Şu işlemlerden sonra öğrenme prosedürü gerekebilir:

• Şanzıman revizyonu
• Kavrama değişimi
• Valf gövdesi değişimi
• Solenoid gövdesi değişimi
• TCM programlama
• Tork konvertörü değişimi
• Bazı yazılım güncellemeleri

Normal kısmi yağ bakımından sonra adaptasyonun mutlaka silinmesi gerekmez. Mekanik arızalı şanzımanda adaptasyon değerlerini sıfırlamak sorunu onarmaz.

İşlemin çalışma mantığını Adaptasyon Nedir ve Neden Yapılır? başlıklı yazımızda anlattık.

Revizyonda Neler Kontrol Edilmeli?

GM 9T revizyonunda yalnız hata kodunda görülen solenoidi değiştirmek yeterli değildir.

Kontrol edilmesi gereken başlıca parçalar:

• Tork konvertörü ve lock-up kavraması
• 1-2-3-4-5-6 kavrama grubu
• 1-geri kavrama grubu
• 2-9 fren grubu
• Diğer çok diskli kavrama paketleri
• Kavrama segmanları
• Pistonlar ve contalar
• Planet dişli grupları
• Seçilebilir tek yönlü kavrama
• Zincir ve dişliler
• Diferansiyel ve rulmanlar
• Yağ pompası
• Valf gövdesi
• Solenoid gövdesi
• Hız sensörleri
• Elektronik park sistemi
• Yağ filtresi
• Yağ soğutucusu ve bağlantı hatları

Yağda yanık kavrama kalıntısı veya büyük metal parçası varsa yalnız valf gövdesi değiştirilmemelidir. Metalin kaynağı bulunmalı ve yağ devresinin tamamı temizlenmelidir.

Revizyon işleminin kapsamını Şanzıman Revizyonu Nedir? başlıklı yazımızda anlattık.

Eksik yapılan onarımların neden tekrar sorun çıkarabildiğini Revizyon Sonrası Tekrar Arıza Olur mu? yazımızda açıkladık.

İkinci El Araçta Nasıl Test Edilir?

GM 9T şanzımanlı araç hem soğukken hem çalışma sıcaklığına ulaştıktan sonra denenmelidir.

• P’den D’ye geçiş iki saniyeden uzun sürmemeli.
• R-D ve D-R geçişlerinde sert vuruntu olmamalı.
• Hafif gazda 1-2 geçişinde belirgin devir yükselmemeli.
• Hızlanırken kavrama kaydırmamalı.
• Yavaşlarken sert küçültme olmamalı.
• Sabit hızda lock-up titremesi hissedilmemeli.
• Şanzıman sürekli vites aramamalı.
• Uygun yol şartında dokuzuncu vitese çıkabilmeli.
• Yağ kaçağı veya soğutma suyu karışımı bulunmamalı.
• TCM hata hafızası silinmeden okunmalı.
• Gerçek ve komut edilen vites cihazdan karşılaştırılmalı.
• Araç koruma moduna geçmemeli.

Sadece kısa ve soğuk test sürüşü yeterli değildir. Yağ inceldiğinde artan iç kaçaklar, şanzıman ısındıktan sonra belirginleşebilir.

Günlük Kullanımda Nasıl Bir Şanzıman?

GM 9T, sakin kullanımda erken büyütme yaparak motor devrini düşük tutar. Uzun yolda sekizinci ve dokuzuncu vites sayesinde altı ileri eski şanzımanlara göre daha düşük devirde çalışabilir.

Tork konvertörlü yapısı dur-kalk trafikte çift kavramalı şanzımanlara göre daha doğal ve rahat bir kalkış sağlar. Park manevralarında kavramanın sürtünerek yönetilmesi gerekmez.

Dokuz ileri oran nedeniyle düşük hızlarda daha fazla vites hareketi hissedilebilir. Özellikle gaz pedalına sürekli küçük müdahaleler yapıldığında şanzıman uygun oranı seçmek için büyütüp küçültebilir.

Sağlıklı bir GM 9T’de bu geçişler kaydırma veya sert vuruntu oluşturmamalıdır. D-R gecikmesi, 1-2 geçişinde sürekli devir yükselmesi ve sabit hızda titreme normal çalışma karakteri olarak kabul edilmemelidir.

Kendi aracınızdaki belirtiyi model, motor, üretim yılı, şanzıman RPO kodu ve hata koduyla paylaşmak isterseniz Tam Otomatik Şanzımanlar Forumu bölümümüzü kullanabilirsiniz.

GM 9T Şanzıman Alınır mı?

Bakım geçmişi bilinen, doğru DEXRON-VI yağ kullanılmış ve sıcak-soğuk testte kaydırma göstermeyen GM 9T şanzımanlı araç alınabilir.

Dokuz ileri oran uzun yolda düşük motor devri sağlar. Tork konvertörlü yapısı da günlük kullanım ve yoğun trafik için konforludur.

İkinci el araçta özellikle şu noktalar kontrol edilmelidir:

• D ve R kavrama süresi
• 1-2 geçiş kalitesi
• Sabit hızda lock-up titremesi
• Basınç kontrol solenoidi kodları
• Yağın rengi ve kokusu
• Yağda metal kalıntısı
• Soğutma sıvısı karışımı
• Şanzıman üretim tarihi
• Yazılım ve adaptasyon durumu

P0746 veya P0747 kodu bulunan belirli 2023–2025 araçlarda şanzıman üretim tarihi kontrol edilmelidir. İlgili üretim aralığındaki kavrama segmanı sorunu yalnız solenoid değişimiyle giderilemez.

Sık Sorulan Sorular

GM 9T tam otomatik mi?

Evet. Tork konvertörü, planet dişliler ve hidrolik kavrama paketleri kullanan dokuz ileri tam otomatik şanzımandır.

AT9 ile GM 9T aynı mı?

AT9, dokuz ileri otomatik anlamında kullanılan genel bir ifadedir. GM şanzımanın gerçek model kodları 9T45, 9T50, 9T60 ve 9T65’tir.

GM 9T hangi yağı kullanır?

GM DEXRON-VI kullanır. GM onaylı Castrol Transmax DEXRON-VI Mercon LV uygun seçenektir.

GM 9T’ye DEXRON-III konur mu?

Hayır. GM 9T için DEXRON-VI kullanılmalıdır. DEXRON-III doğru sürtünme ve viskozite standardını sağlamaz.

9T50 ile 9T65 aynı mı?

Hayır. Aynı aileye ait olsalar da 9T65 daha ağır ve yüksek torklu araçlara uygun güçlendirilmiş bir varyanttır.

GM 9T neden sürekli vites değiştiriyor?

Dokuz ileri oran ve vites atlama stratejisi nedeniyle düşük hızda daha fazla oran değişimi hissedilebilir. Vuruntu, kaydırma veya hata kodu yoksa bu durum çalışma karakteri olabilir.

GM 9T neden D’ye geç giriyor?

Eksik yağ, yanlış sıcaklıkta seviye ayarı, adaptasyon, seçici sistemi, pompa basıncı, solenoid veya kavrama kaçağı gecikmeye neden olabilir.

P0746 ve P0747 kodu ne anlama gelir?

Birinci basınç kontrol solenoidinin performans veya sıkışma sorununu ifade eder. Belirli üretim tarihli şanzımanlarda kavrama segmanının çıkması da bu kodları oluşturabilir.

GM 9T kaç litre yağ alır?

Tamamen kuru dolum yaklaşık 8,8 litre seviyesindedir. Normal bakımda daha az yağ çıkar. Kesin miktar araç ve yapılan işleme göre belirlenir.

GM 9T yağ seviyesi kaç derecede ölçülür?

İlgili GM 9T prosedürlerinde seviye yaklaşık 85–95°C şanzıman yağ sıcaklığında kontrol edilir. Araç düz olmalı ve motor rölantide çalışmalıdır.

GM 9T filtre değişiyor mu?

Evet. Ancak filtrenin konumu nedeniyle her normal yağ bakımında kolayca ulaşılamayabilir. Revizyon sırasında mutlaka yenilenmelidir.

Yağ değişiminden sonra adaptasyon gerekir mi?

Normal kısmi bakım sonrasında her zaman gerekmez. Valf gövdesi, solenoid gövdesi, kavrama, TCM veya tork konvertörü işleminden sonra öğrenme prosedürü gerekebilir.

GM 9T şanzıman güvenilir mi?

Doğru yağ kullanılan, seviyesi doğru ayarlanan ve arızaları zamanında giderilen GM 9T şanzımanlar uzun süre kullanılabilir. Solenoid kodları, lock-up titremesi ve belirli üretimlerdeki kavrama segmanı problemi ihmal edilmemelidir.

Sonuç

GM 9T veya AT9, tek bir şanzıman değil; 9T45, 9T50, 9T60 ve 9T65 varyantlarından oluşan dokuz ileri Hydra-Matic tam otomatik şanzıman ailesidir.

Ailenin bütün üyeleri enine yerleşimli, tork konvertörlü ve elektronik kontrollüdür. Ancak tork kapasitesi, araç uygulaması, çekiş sistemi, kavrama donanımı ve RPO kodları birbirinden farklıdır.

Normal vites atlama stratejisiyle gerçek vites kararsızlığı ayrılmalıdır. D-R gecikmesi, geçiş sırasında devir yükselmesi, lock-up titremesi ve basınç kontrol kodları görülüyorsa yağ seviyesi, valf gövdesi, solenoidler ve kavramalar birlikte değerlendirilmelidir.

Belirli üretim tarihli 2023–2025 şanzımanlarda görülebilen 1-2-3-4-5-6 kavrama segmanı problemi bütün GM 9T ailesine genellenmemelidir. Şanzıman üretim tarihi ve arıza kodları birlikte kontrol edilmelidir.

Bakımda yalnız DEXRON-VI kullanılmalı, yağ seviyesi doğru sıcaklıkta ayarlanmalı ve soğutucu devresi kontrol edilmelidir. Yağda yanık koku, büyük metal parçaları veya antifriz görülürse araç kullanılmaya devam edilmemelidir.

Bakım geçmişi bilinen, sıcak-soğuk testleri düzgün ve hata hafızasında aktif şanzıman arızası bulunmayan GM 9T; konforlu kalkışı, dokuz ileri oranı ve uzun yoldaki düşük motor devriyle tercih edilebilir.

Bilgilendirme Notu

Bu içerik, Teknik Otomatik Şanzıman tarafından otomatik şanzıman sistemleri hakkında genel bilgilendirme sağlamak amacıyla hazırlanmıştır. İçerikte yer alan teknik açıklamalar, kullanım bilgileri ve değerlendirmeler farklı araç modelleri, şanzıman tipleri ve kullanım koşullarına bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. Bu nedenle sunulan bilgiler kesin teşhis, nihai çözüm veya garanti kapsamında değerlendirilmemelidir.

Aracınıza yönelik herhangi bir işlem öncesinde, doğru ve güvenli sonuçlar elde edebilmek adına uzman bir servis tarafından detaylı inceleme yapılması tavsiye edilir. Bu içerikte yer alan bilgilere dayanarak gerçekleştirilen uygulamalardan doğabilecek doğrudan veya dolaylı sonuçlara ilişkin Teknik Otomatik Şanzıman herhangi bir sorumluluk kabul etmez.