AW80-40LE, U440E ve U442E Şanzıman: Özellikleri, Yağı ve Arızaları

AW80-40LE, U440E ve U442E şanzıman nedir?

AW80-40LE, U440E ve U442E; küçük hacimli motorlara sahip önden çekişli araçlar için geliştirilmiş 4 ileri, elektronik kontrollü ve tork konvertörlü tam otomatik şanzımanlardır.

AW80-40LE, Aisin Warner’ın kullandığı şanzıman kodudur. U440E ise Toyota’nın aynı temel şanzıman ailesindeki karşılığıdır. U442E, bu ailenin daha sonra geliştirilen, yüksek tork kapasitesine ve farklı hidrolik-elektronik yapıya sahip yeni nesil versiyonudur.

Bu şanzımanlar farklı pazarlarda şu kodlarla görülebilir:

• Aisin AW80-40LE
• Aisin AW80-40LS
• Aisin AW81-40LE
• Aisin AW81-40LS
• Toyota U440E
• Toyota U441E
• Toyota U441F
• Toyota U442E
• Aisin TS-40SN
• Aisin TS-41SN

Kodların aynı ailede bulunması, şanzımanların veya parçalarının doğrudan birbirinin yerine takılabileceği anlamına gelmez. Valf gövdesi, solenoid, diferansiyel oranı, şanzıman gövdesi, elektrik soketleri ve elektronik kalibrasyon araç uygulamasına göre değişebilir.

AW80-40LE ile U440E aynı şanzıman mı?

AW80-40LE ile U440E aynı temel Aisin 4 ileri şanzıman ailesini ifade eder. AW80-40LE Aisin üretici kodu, U440E ise Toyota tarafında kullanılan koddur.

Bununla birlikte her AW80-40LE’nin herhangi bir U440E bulunan araca doğrudan uyacağı düşünülmemelidir. Şanzımanın araç üreticisine göre şu özellikleri değişebilir:

• Diferansiyel ve son dişli oranı
• Tork konvertörü
• Şanzıman gövdesi bağlantıları
• Valf gövdesi
• Solenoid dizilimi
• Sensörler
• Elektrik soketi
• TCM yazılımı
• Aks bağlantıları
• Park kilidi ve vites mekanizması

Komple şanzıman değişiminde şanzıman etiketi, parça numarası, araç şasi numarası, motor kodu ve üretim yılı birlikte kontrol edilmelidir.

U440E ile U442E arasındaki fark nedir?

U442E, U440E’nin yalnızca adı değiştirilmiş versiyonu değildir. Aynı temel çalışma mantığına sahip olsa da daha yeni araçlar ve daha yüksek motor torku için geliştirilmiştir.

Özellik	AW80-40LE / U440E	U442E
Şanzıman türü	Tork konvertörlü tam otomatik	Tork konvertörlü tam otomatik
İleri vites	4	4
Çekiş	Önden çekiş	Önden çekiş
Kullanım dönemi	Eski nesil	Daha yeni nesil
Yaygın Aisin kodu	AW80-40LE	TS-40SN / TS-41SN
Temel yağ standardı	Toyota Type T-IV / JWS 3309	Toyota ATF WS
Yaklaşık toplam kapasite	5,6–5,8 litre	4,8–5,1 litre
Motor sınıfı	Küçük hacimli, düşük torklu	Yaklaşık 1.5 litreye kadar uygulamalar
Seviye kontrolü	Çoğunlukla yağ çubuğu	Uygulamaya göre seviye tapası

En önemli farklardan biri yağ standardıdır. U440E tarafında Toyota Type T-IV/JWS 3309 kullanılırken U442E, düşük viskoziteli Toyota ATF WS kullanır. T-IV ve WS birbirinin yerine gelişigüzel kullanılmamalıdır.

U441E ve U441F bu ailenin parçası mı?

Evet. U441E ve U441F aynı temel şanzıman ailesinin daha yüksek torklu uygulamalarıdır.

• U441E: Önden çekişli versiyondur.
• U441F: Dört tekerlekten çekişli versiyondur.
• U440E: Daha düşük torklu önden çekişli uygulamadır.
• U442E: Yeni nesil, önden çekişli ve WS yağ kullanan versiyondur.

U441F’de otomatik şanzımanla birlikte diferansiyel ve dört tekerlekten çekiş bağlantıları da bulunduğu için U440E ile doğrudan değiştirilemez.

AW80-40LE, U440E ve U442E kaç ileri?

Bu şanzımanların tamamı 4 ileri ve 1 geri vitese sahiptir.

AW80-40LE/U440E ailesinde yaygın olarak kullanılan vites oranları şöyledir:

Vites	Dişli oranı
1. vites	2,875
2. vites	1,568
3. vites	1,000
4. vites	0,696–0,697
Geri vites	2,300

Son dişli oranı araç ve motor uygulamasına göre değişebilir. Aynı ileri vites oranlarına sahip iki şanzımanın diferansiyel oranı farklıysa motor devri, araç hızı ve elektronik kontrol uyumsuzluğu oluşabilir.

AW80-40LE, U440E ve U442E nasıl çalışır?

Motor gücü önce tork konvertörüne aktarılır. Tork konvertörü kalkış sırasında motor torkunu hidrolik olarak şanzımana iletir ve aracın vitesteyken motor stop etmeden durmasını sağlar.

Şanzıman pompasının oluşturduğu basınç, valf gövdesi ve solenoidler tarafından ilgili kavrama gruplarına yönlendirilir. Planet dişli gruplarındaki farklı elemanların tutulması veya döndürülmesiyle dört ileri oran elde edilir.

Temel mekanik elemanlar şunlardır:

• C1 ileri kavraması
• C2 direkt kavrama
• C3 geri vites kavraması
• B1 overdrive ve ikinci vites freni
• B2 ikinci vites freni
• B3 birinci ve geri vites freni
• Tek yönlü kavramalar
• Planet dişli grupları
• Diferansiyel
• Tork konvertörü
• Lock-up kavraması

AW80-40LE ailesinin elektronik-hidrolik kontrolünde çoğunlukla vites solenoidleri, basınç kontrol solenoidi, zamanlama solenoidi ve tork konvertörü kilitleme solenoidi bulunur.

Zamanlama solenoidi ne işe yarar?

Zamanlama solenoidi özellikle 3-4 ve 4-3 geçişlerinin hidrolik zamanlamasında görev alır. C1 ileri kavramasının bırakılma ve uygulanma zamanını kontrol ederek geçiş sırasında iki kavrama devresinin doğru sırada çalışmasını sağlar.

Solenoid, valf veya ilgili hidrolik kanalda problem oluşursa:

• 3-4 geçişi sertleşebilir.
• Dördüncü vitese geçerken devir yükselebilir.
• 4-3 küçültmede vuruntu oluşabilir.
• Dördüncü vites kaybolabilir.
• Şanzıman koruma moduna geçebilir.

Bu belirti yalnızca mekanik overdrive kavraması arızası sanılmamalıdır. Zamanlama solenoidi ve valf gövdesi birlikte kontrol edilmelidir.

Lock-up sistemi nasıl çalışır?

Uygun araç hızı ve motor yükünde tork konvertörü kilitleme kavraması devreye girer. Böylece motor ile şanzıman arasındaki hidrolik kayıp azalır.

Lock-up arızasında:

• Sabit hızda devir dalgalanması
• Hafif gazda titreme
• Yakıt tüketiminin artması
• Yağ sıcaklığının yükselmesi
• Tork konvertörü kilitleme kodları
• Dördüncü viteste hafif kaydırma

görülebilir.

Bu şikâyetler motor teklemesi veya aks titreşimiyle karıştırılabilir. Tork konvertörü arıza belirtileri ile motorun ateşleme verileri birlikte değerlendirilmelidir.

AW80-40LE ve U440E hangi araçlarda kullanılır?

AW80-40LE/U440E ailesi küçük hacimli motora sahip Toyota, Chevrolet, Daewoo, Suzuki, Opel ve bazı diğer önden çekişli araçlarda kullanılmıştır.

Aynı aracın farklı motor ve üretim yıllarında AW81-40LE, U441E, U340E veya farklı otomatik şanzımanları bulunabilir. Kesin kod araç üzerinden doğrulanmalıdır.

Toyota modelleri

U440E ve aynı ailedeki U441E/U441F şu Toyota modellerinin bazı motor seçeneklerinde görülebilir:

• Toyota Vitz
• Toyota Yaris
• Toyota Platz
• Toyota Echo
• Toyota Belta’nın bazı pazar versiyonları
• Toyota Passo’nun bazı uygulamaları
• Toyota Probox
• Toyota Succeed
• Toyota Ist
• Toyota bB
• Toyota Funcargo
• Toyota Raum
• Toyota WiLL Cypha

U440E genellikle daha düşük torklu motorlarda, U441E ise daha yüksek torklu küçük hacimli motorlarda kullanılır.

Toyota Yaris’te yalnız araç modeline bakılarak U440E kararı verilmemelidir. Aynı model ailesinde U340E, U441E, U442E, Multimode ve CVT seçenekleri bulunabilir.

Chevrolet ve Daewoo modelleri

AW80-40LE ve özellikle AW81-40LE türevleri şu araçların bazı motorlarında kullanılabilir:

• Chevrolet Aveo
• Daewoo Kalos
• Daewoo Lanos’un bazı pazar versiyonları
• Chevrolet Kalos
• Chevrolet Spark’ın bazı versiyonları
• Daewoo Gentra’nın bazı uygulamaları
• Chevrolet Lacetti’nin belirli motor ve pazar seçenekleri

Chevrolet Aveo’da AW80-40LE ile AW81-40LE ayrımı yapılmadan valf gövdesi veya komple şanzıman sipariş edilmemelidir.

Suzuki modelleri

AW80-40LE/AW80-40LS ailesine şu Suzuki modellerinde rastlanabilir:

• Suzuki Ignis
• Suzuki Wagon R
• Suzuki Splash
• Suzuki Swift’in bazı motor ve pazar seçenekleri
• Suzuki SX4’ün bazı uygulamaları

Suzuki araçlarda şanzıman üretim yılına göre Jatco veya farklı Aisin şanzımanları bulunabileceği için kimlik etiketi kontrol edilmelidir.

Opel modelleri

Suzuki ile ortak platform kullanan şu Opel modellerinin bazı otomatik versiyonlarında AW80-40 ailesi görülebilir:

• Opel Agila
• Opel Corsa’nın bazı pazar versiyonları
• Opel Meriva’nın sınırlı sayıdaki uygulamaları

Easytronic bulunan Opel araçlar bu şanzımanla karıştırılmamalıdır. AW80-40LE tork konvertörlü tam otomatik, Easytronic ise robotize manuel şanzımandır.

Ford modelleri

Ford Fusion ve bazı küçük Ford modellerinin belirli pazar versiyonlarında AW80-40LS ailesi kullanılabilir. Avrupa’da satılan her otomatik Ford Fusion’da aynı şanzıman bulunmaz.

U442E hangi araçlarda kullanılır?

U442E, yaklaşık 2010 yılından sonra kullanılan yeni nesil bir Aisin 4 ileri otomatik şanzımandır. Toyota tarafında olduğu kadar Aisin TS-40SN ve TS-41SN adlarıyla Çin üretimi araçlarda da görülebilir.

Toyota modelleri

U442E şu Toyota modellerinin bazı motor ve pazar seçeneklerinde kullanılmıştır:

• Toyota Yaris XP130
• Toyota Vitz XP130
• Toyota Vios
• Toyota Etios
• Toyota Etios Liva
• Toyota Etios Cross
• Toyota Belta’nın bazı pazar versiyonları

Türkiye’de en çok Toyota Yaris, Vios ve ithal araçlarda karşılaşılabilir. Etios uygulamalarında U442E yaygın olarak kullanılmıştır.

MG, Roewe ve diğer araçlar

U442E’nin Aisin TS-40SN/TS-41SN karşılıkları şu araçların bazı versiyonlarında bulunabilir:

• MG 3
• MG ZS
• MG GT
• Roewe 350
• Roewe 360
• Changan CS35
• Changan Alsvin
• Bazı Dongfeng modelleri

Toyota U442E ile Çin pazarı TS-40SN/TS-41SN şanzımanların temel yapısı benzer olsa da elektronik kontrol, gövde ve diferansiyel uyumu ayrıca kontrol edilmelidir.

AW80-40LE, U440E ve U442E yağ ve bakım bilgileri

AW80-40LE hangi yağı kullanır?

AW80-40LE ve U440E ailesinin temel yağ standardı:

• Toyota ATF Type T-IV
• Aisin Warner JWS 3309

JWS 3309 ile Toyota Type T-IV aynı yağ ailesinin karşılıklarıdır. Yalnız “Toyota uyumlu” veya “Aisin şanzıman yağı” yazan belirsiz ürün kullanılmamalıdır.

U440E hangi yağı kullanır?

U440E, Toyota ATF Type T-IV/JWS 3309 standardında otomatik şanzıman yağı kullanır.

Toyota ATF WS, U440E için doğrudan yerine kullanılacak standart yağ değildir. WS daha düşük viskoziteli ve farklı sürtünme karakterine sahip bir yağdır.

U442E hangi yağı kullanır?

U442E, Toyota Genuine ATF WS standardındaki yağı kullanır. Toyota WS’nin ilişkili düşük viskoziteli performans sınıfı JWS 3324’tür.

U442E’ye eski U440E’nin Type T-IV yağı konulmamalıdır. T-IV ve WS, aynı Aisin ailesinde kullanılabilseler de aynı yağ değildir.

Hangi Castrol yağı kullanılır?

AW80-40LE/U440E ve U442E için Castrol tarafındaki uygun çoklu araç ürünü Castrol Transmax ATF Z’dir.

Ürünün kullanım kapsamı şu standartları içerir:

• Toyota T-IV
• Toyota WS
• Aisin JWS 3309

Mağazadaki doğru ürün:

Castrol Transmax ATF Z 5 L tam sentetik şanzıman yağı

Yağ doldurulmadan önce şanzımanın U440E mi, U442E mi olduğu kesinleştirilmelidir:

• AW80-40LE/U440E: Toyota Type T-IV/JWS 3309
• U442E: Toyota ATF WS

Yağ kapasitesi ne kadardır?

AW80-40LE/U440E için yaklaşık kapasite:

• Normal boşaltma ve doldurma: 2,1–2,7 litre
• Karter ve filtre işlemi: Yaklaşık 3–4 litre
• Tork konvertörü dahil kuru dolum: Yaklaşık 5,6–5,8 litre

U442E için yaklaşık kapasite:

• Normal boşaltma ve doldurma: Yaklaşık 2–2,5 litre
• Karter ve filtre işlemi: Yaklaşık 3 litre
• Tork konvertörü dahil kuru dolum: Yaklaşık 4,8–5,1 litre

Bu değerler doğrudan doldurulacak kesin miktar değildir. Araç uygulaması, yağ soğutucusunda kalan miktar ve yapılan işlem dikkate alınarak seviye ayarlanmalıdır.

Yağ seviyesi nasıl kontrol edilir?

AW80-40LE ve U440E’nin birçok uygulamasında yağ çubuğu bulunur. Seviye, araç düz zemindeyken, motor çalışırken ve yağ uygun sıcaklıktayken kontrol edilir.

U442E’nin bazı uygulamalarında yağ çubuğu yerine seviye tapası ve taşma borusu bulunur. Bu sistemlerde:

1. Araç tamamen düz konuma alınır.
2. Yağ sıcaklığı teşhis cihazından izlenir.
3. Motor çalıştırılır.
4. Vites konumları sırayla dolaştırılır.
5. Belirlenen sıcaklık aralığında seviye tapası açılır.
6. Taşma miktarına göre seviye ayarlanır.

U442E’ye yağ çubuğu bulunan U440E prosedürü uygulanmamalıdır. Doğru yöntem araç ve şanzıman versiyonuna göre seçilmelidir.

Şanzıman yağı kontrolü yanlış sıcaklıkta yapılırsa düşük veya fazla dolum oluşabilir.

Şanzıman filtresi değişir mi?

AW80-40LE, U440E ve U442E’de filtre karterin içerisindedir. Karter söküldüğünde filtreye erişilebilir.

Yağ bakımında şu parçaların birlikte kontrol edilmesi faydalıdır:

• Şanzıman filtresi
• Karter contası
• Tahliye ve seviye tapası contaları
• Karter mıknatısları
• Solenoid soketi
• Aks keçeleri
• Yağ soğutucu bağlantıları

Filtrenin yalnızca dışı temizlenerek tekrar kullanılması her durumda doğru değildir. Filtre tıkalıysa veya içerisinde yoğun balata kalıntısı varsa yenilenmelidir.

Şanzıman filtresinin değişim zamanı yağın durumuyla birlikte değerlendirilmelidir.

Yağ ne zaman değiştirilmelidir?

Yağ ve filtre durumunun yaklaşık 50.000–60.000 kilometrede kontrol edilmesi uygundur. Ağır şehir içi trafik, sıcak iklim, sürekli yokuş kullanımı ve yüksek yük altında bu aralık kısaltılabilir.

Yağın uzun süre değiştirilmemesi:

• Valf gövdesinde tortu birikmesine
• Solenoidlerin yavaşlamasına
• Tork konvertörü kavramasının aşınmasına
• Kavrama balatalarının ısınmasına
• Keçelerin sertleşmesine
• Filtrenin tıkanmasına

neden olabilir.

Otomatik şanzıman yağının değişim aralığı aracın kullanım şartlarına göre belirlenmelidir.

Makineli yağ değişimi yapılır mı?

Bakım geçmişi bilinmeyen, yağı çok kirlenmiş veya kaydırma yapan şanzımana teşhis yapılmadan basınçlı değişim uygulanmamalıdır.

Düzenli bakımlı şanzımanda kontrollü değişim yapılabilir. Yüksek kilometreli ve geçmişi bilinmeyen araçta karter açılarak yağ, mıknatıs ve filtre durumunun görülmesi daha doğru olabilir.

Yeni yağ:

• Aşınmış solenoidi onarmaz.
• Valf gövdesindeki basınç kaçağını kapatmaz.
• Yanmış kavrama balatasını yenilemez.
• Tork konvertörü titremesini her zaman düzeltmez.
• Kırılmış planet veya diferansiyel parçasını onarmaz.

AW80-40LE, U440E ve U442E kronik arızaları

Valf gövdesi basınç kaybı

Valf gövdesinde özellikle ana basınç, solenoid modülasyon ve kavrama kontrol valflerinin çalıştığı yuvalar aşınabilir. Oluşan iç kaçak, kavramalara gönderilen basıncın düşmesine neden olur.

Belirtileri:

• D veya R konumuna geç bağlanma
• 1-2 ya da 2-3 geçişinde vuruntu
• Şanzıman ısınınca artan problem
• Dördüncü vitese geçerken kaydırma
• Durmaya yaklaşırken sert küçültme
• Basınç ve vites oranı arızaları

Hidrolik beyin arıza belirtileri yalnızca solenoid değişimiyle giderilmeye çalışılmamalıdır. Valf yuvalarındaki aşınma da kontrol edilmelidir.

SLT basınç kontrol solenoidi arızası

SLT solenoidi şanzımanın ana hat basıncını motor yüküne göre ayarlar. Solenoid yavaşladığında veya valf gövdesinde basınç kaçağı oluştuğunda geçişler gereğinden sert ya da kaydırmalı olabilir.

Başlıca belirtiler:

• Bütün viteslerde sert geçiş
• D veya R’ye vuruntulu bağlanma
• Sıcak yağda kaydırma
• Basınç kontrol arıza kodları
• Gaz miktarına uymayan geçiş sertliği

SLT solenoidinin elektrik direncinin normal olması mekanik olarak sağlıklı çalıştığını göstermez. Solenoid akımı, hat basıncı ve valf gövdesi birlikte değerlendirilmelidir.

SLU ve tork konvertörü kilitleme arızası

SLU solenoidi lock-up kavramasının kontrollü devreye girmesini sağlar. Solenoid, kontrol valfi veya konvertör kavramasında sorun oluştuğunda sabit hızda titreme görülebilir.

Muhtemel belirtiler:

• 50–90 km/s arasında hafif gazda titreme
• Motor devrinde küçük dalgalanma
• Lock-up sisteminin geç devreye girmesi
• P0741 benzeri performans kodları
• Yağ sıcaklığının yükselmesi

Tork konvertöründen çıkan balata kalıntısı valf gövdesini de kirletebilir. Yalnız solenoid değiştirilerek işlem tamamlanmamalıdır.

Direkt kavrama aşınması

C2 direkt kavraması özellikle üçüncü ve dördüncü viteslerde görev alır. Kavrama balataları veya piston keçeleri aşındığında üst viteslerde kaydırma oluşabilir.

Belirtiler:

• 2-3 geçişinde devir yükselmesi
• Üçüncü vitesin kaybolması
• Dördüncü viteste kaydırma
• Şanzıman ısındığında boşa düşme
• Yağda balata kalıntısı
• Vites oranı hataları

Gaz verildiğinde motor devri yükselip araç hızlanmıyorsa araca yüksek yük verilerek kullanılmaya devam edilmemelidir.

İleri kavrama arızası

C1 ileri kavramasında basınç kaçağı veya balata aşınması olduğunda araç D konumunda geç hareket edebilir.

Belirtiler:

• R çalıştığı hâlde ileri hareketin gecikmesi
• Kalkış sırasında kaydırma
• Yağ ısındığında ileri hareketin zayıflaması
• D konumuna vuruntulu bağlanma
• İleri viteslerin tamamen kaybolması

Bu problem düşük yağ seviyesi, valf gövdesi kaçağı ve arızalı SLT solenoidiyle karıştırılabilir. Hat basıncı ölçülmeden revizyon kararı verilmemelidir.

Geri vites kavraması ve B3 freni arızası

C3 geri kavraması ve B3 birinci-geri vites freni geri hareket sırasında görev alır.

Geri vites kaybında şu noktalar kontrol edilmelidir:

• C3 kavrama balataları
• B3 fren grubu
• Piston keçeleri
• Manuel valf
• Valf gövdesi
• Solenoid komutları
• Yağ seviyesi
• Hat basıncı

Otomatik aracın geri vitese geçmemesi yalnızca elektronik arıza değildir. Mekanik ve hidrolik devreler birlikte incelenmelidir.

Arka kapak ve sızdırmazlık segmanları

Yüksek kilometrede arka kapak veya döner mil üzerindeki sızdırmazlık segmanları aşınabilir. Basınç ilgili kavrama grubuna ulaşmadan kaçtığında üst viteslerde kaydırma ve oran arızaları oluşabilir.

Bu problem valf gövdesi arızasına benzeyebilir. Valf gövdesi sağlam olduğu hâlde aynı kavrama devresinde sürekli basınç kaybı bulunuyorsa gövde içindeki sızdırmazlık noktaları kontrol edilmelidir.

Yağ pompası ve burç aşınması

Pompa gövdesi, basınç regülatör valfi veya burçlar aşındığında özellikle sıcak yağda basınç düşebilir.

Belirtiler:

• İlk çalıştırmada geç hareket
• Yağ ısınınca kaydırma
• Uğultu
• D ve R bağlantısında gecikme
• Birden fazla vitesin etkilenmesi
• Tork konvertörü keçesinden kaçak

Daha kalın yağ kullanmak aşınmış pompayı kalıcı olarak onarmaz.

Diferansiyel ve rulman sesi

Şanzımanın diferansiyel ve çıkış rulmanlarında aşınma oluşabilir. Araç hızıyla artan uğultu motor devrinden bağımsızsa diferansiyel, tekerlek rulmanı ve lastikler birlikte kontrol edilmelidir.

Diferansiyel arızasında:

• Hız arttıkça yükselen uğultu
• Gaz verip bırakınca değişen ses
• Aks çıkışlarında boşluk
• Yağda metal talaşı
• Aks keçelerinden kaçak

görülebilir.

Tekerlek rulmanı sesiyle karıştırıldığı için araç lift üzerinde ve yük altında ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Devir sensörü ve elektrik tesisatı arızaları

Giriş veya çıkış sensörü yanlış sinyal gönderdiğinde TCM gerçek vites oranını hesaplayamaz. Şanzıman tek viteste kalabilir veya geçişleri sertleştirebilir.

Kontrol edilmesi gerekenler:

• Giriş ve çıkış devir sensörleri
• Solenoid soketi
• Kablo tesisatı
• Akü ve şarj voltajı
• Şase bağlantıları
• TCM beslemesi
• Motor-şanzıman haberleşmesi

Şanzıman kontrol ünitesi arızası belirtileri araştırılmadan doğrudan şanzıman sökülmemelidir.

Yağ kaçağı

Yaşa ve kullanıma bağlı olarak şu bölgelerde kaçak oluşabilir:

• Karter contası
• Tahliye ve seviye tapaları
• Aks keçeleri
• Tork konvertörü ve pompa keçesi
• Solenoid soketi
• Yağ soğutucu bağlantıları
• Şanzıman gövde birleşimleri

Şanzıman yağı kaçağı erken giderilmezse yağ seviyesi düşerek kavrama ve pompa hasarına neden olabilir.

Arıza belirtileri nasıl ayrılır?

D veya R konumuna geç bağlanma

Düşük yağ seviyesi, filtre tıkanması, pompa aşınması, valf gövdesi basınç kaçağı veya kavrama pistonu problemi araştırılmalıdır.

Vites seçildikten sonra motor devri yükseltilerek aracı hareket ettirmeye çalışmak kavramaları daha fazla yakabilir.

Vites geçişlerinde vuruntu

Vuruntu şu nedenlerden kaynaklanabilir:

• Yanlış yağ veya yağ seviyesi
• SLT solenoidi
• Valf gövdesi aşınması
• Motor ve şanzıman takozları
• Aks boşluğu
• Adaptasyon problemi
• Kavrama dolum basıncı hatası

Otomatik şanzımanın vuruntu nedenleri belirlenmeden solenoid veya komple valf gövdesi değiştirilmemelidir.

Dördüncü vitese geçmeme

Dördüncü vites sorununun muhtemel nedenleri:

• Zamanlama solenoidi
• Direkt veya overdrive kavraması
• Valf gövdesi
• İlgili piston keçeleri
• Giriş-çıkış devir sensörü
• TCM’nin koruma modu
• Hatalı yağ basıncı

Dördüncü vitesin elektronik olarak komut edilip edilmediği canlı veriden görülmelidir.

Şanzımanın tek viteste kalması

Sensör, solenoid, kablo, TCM, düşük voltaj veya mekanik oran hatası şanzımanı koruma moduna geçirebilir.

Otomatik şanzıman tek viteste kaldığında kontağı kapatıp açarak kullanmaya devam etmek yerine hata hafızası silinmeden okunmalıdır.

Şanzıman ısındığında kaydırma

Soğukken normal, ısındığında kaydırmalı çalışma genellikle yağ inceldiğinde belirginleşen hidrolik basınç kaybına işaret eder.

Muhtemel nedenler:

• Valf gövdesi aşınması
• Pompa aşınması
• Piston keçelerinin sertleşmesi
• Sızdırmazlık segmanları
• Yanlış viskoziteli yağ
• Aşınmış kavrama balataları

Yalnızca daha kalın yağ doldurmak asıl arızayı gizleyebilir.

Arıza teşhisi nasıl yapılır?

Doğru teşhiste şu sıra izlenmelidir:

1. Şanzımanın tam kodu belirlenir.
2. U440E ile U442E ayrımı yapılır.
3. Kullanılan yağ standardı kontrol edilir.
4. TCM ve motor arıza kodları okunur.
5. Yağ seviyesi ve sıcaklığı ölçülür.
6. Yağın rengi, kokusu ve tortusu incelenir.
7. Giriş-çıkış devirleri canlı veriden izlenir.
8. Komut edilen ve gerçekleşen vites karşılaştırılır.
9. Lock-up kayma değeri kontrol edilir.
10. Solenoid komutları incelenir.
11. Hat basıncı ölçülür.
12. Valf gövdesi ve hidrolik kaçaklar kontrol edilir.
13. Karter açılarak mıknatıs ve filtre incelenir.

Otomatik şanzıman arıza kodları parçayı tek başına belirlemez. Kodun hangi sıcaklık, hız ve vites koşulunda kaydedildiği önemlidir.

Satın alırken nelere dikkat edilmelidir?

AW80-40LE, U440E veya U442E bulunan araç satın alınırken:

• Araç tamamen soğukken çalıştırılmalı
• D ve R bağlantı süreleri kontrol edilmeli
• Hafif ve orta gazda bütün vitesler denenmeli
• 2-3 ve 3-4 geçişleri izlenmeli
• Sabit hızda lock-up titremesi aranmalı
• Araç ısındıktan sonra test tekrarlanmalı
• Yağ kaçağı kontrol edilmeli
• Diferansiyel ve rulman sesi dinlenmeli
• Arıza kodları silinmeden okunmalı
• Kullanılan yağın T-IV mü WS mi olduğu belirlenmeli

Kısa ve soğuk test sürüşü, şanzıman ısındığında ortaya çıkan basınç kaybını göstermeyebilir.

Sık sorulan sorular

AW80-40LE tam otomatik mi?

Evet. Dört ileri, tork konvertörlü ve elektronik kontrollü tam otomatik şanzımandır.

AW80-40LE ile U440E aynı mı?

Aynı temel Aisin şanzıman ailesidir. AW80-40LE Aisin, U440E ise Toyota kodudur. Araç uygulamasına göre parça ve oran farklılıkları bulunabilir.

U442E, U440E ile aynı mı?

Hayır. U442E daha yeni nesildir. Yağ standardı, hidrolik-elektronik kontrolü ve bazı iç parçaları farklıdır.

U440E kaç ileri?

U440E, 4 ileri ve 1 geri vitese sahiptir.

U442E kaç ileri?

U442E de 4 ileri ve 1 geri vitese sahiptir.

U440E hangi yağı kullanır?

Toyota Type T-IV veya Aisin JWS 3309 standardında ATF kullanır.

U442E hangi yağı kullanır?

Toyota ATF WS kullanır. U442E’ye Type T-IV yazılmamalıdır.

U440E ile U442E yağı aynı mı?

Hayır. U440E Type T-IV/JWS 3309, U442E ise Toyota ATF WS kullanır.

Castrol karşılığı hangisidir?

Castrol Transmax ATF Z ürününün kullanım kapsamı Toyota T-IV, Toyota WS ve Aisin JWS 3309 standartlarını içerir.

Kaç litre yağ alır?

U440E yaklaşık 5,6–5,8 litre, U442E ise yaklaşık 4,8–5,1 litre toplam kapasiteye sahiptir. Normal boşaltmada toplam kapasitenin tamamı çıkmaz.

Filtre bakımda değişir mi?

Evet. Filtre karter içerisindedir ve karter söküldüğünde değiştirilebilir.

Yağ değişimi vuruntuyu düzeltir mi?

Yanlış seviye veya özelliğini kaybetmiş yağdan kaynaklanan geçiş problemleri azalabilir. Aşınmış valf gövdesi, solenoid, kavrama veya tork konvertörü yalnızca yağ değiştirerek onarılamaz.

Adaptasyon sıfırlanmalı mı?

Rutin yağ değişiminden sonra her zaman gerekmez. Valf gövdesi, solenoid veya şanzıman üzerinde onarım yapıldıysa araca uygun tanıtma ve öğrenme prosedürü uygulanabilir.

Adaptasyon sıfırlamak mekanik aşınmayı veya hidrolik basınç kaçağını gidermez.

Genel değerlendirme

AW80-40LE ve Toyota koduyla U440E, küçük hacimli önden çekişli araçlarda kullanılan dayanıklı ve nispeten sade bir Aisin 4 ileri otomatik şanzımandır. U442E ise aynı yaklaşımın daha yeni, yüksek torklu ve Toyota WS yağ kullanan versiyonudur.

Bu şanzıman ailesinde en kritik nokta U440E ile U442E’nin yağını birbirine karıştırmamaktır:

• AW80-40LE/U440E: Toyota Type T-IV / JWS 3309
• U442E: Toyota ATF WS
• Castrol: Castrol Transmax ATF Z

Arıza tarafında valf gövdesi basınç kaybı, SLT ve SLU solenoidleri, direkt kavrama, ileri kavrama, tork konvertörü lock-up sistemi, pompa ve diferansiyel rulmanları öne çıkar.

Kaydırma başladığında kullanılmaya devam edilmesi, başlangıçtaki bir solenoid veya basınç problemini kavrama ve tambur hasarına dönüştürebilir. Doğru yağ, doğru seviye, temiz filtre ve zamanında teşhis bu şanzımanların ömrünü belirleyen temel unsurlardır.

AW80-40LE, U440E veya U442E ile ilgili araç özelindeki sorunlar tam otomatik şanzımanlar forumunda paylaşılabilir.

Bilgilendirme notu

Yağ miktarı, seviye prosedürü ve parça uyumluluğu araç modeli, motor, üretim yılı ve şanzıman alt koduna göre değişebilir. İşlem öncesinde şanzıman etiketi ve araç şasi numarası kontrol edilmelidir.

 Bilgilendirme Notu

Bu içerik, Teknik Otomatik Şanzıman tarafından otomatik şanzıman sistemleri hakkında genel bilgilendirme sağlamak amacıyla hazırlanmıştır. İçerikte yer alan teknik açıklamalar, kullanım bilgileri ve değerlendirmeler farklı araç modelleri, şanzıman tipleri ve kullanım koşullarına bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. Bu nedenle sunulan bilgiler kesin teşhis, nihai çözüm veya garanti kapsamında değerlendirilmemelidir.

Aracınıza yönelik herhangi bir işlem öncesinde, doğru ve güvenli sonuçlar elde edebilmek adına uzman bir servis tarafından detaylı inceleme yapılması tavsiye edilir. Bu içerikte yer alan bilgilere dayanarak gerçekleştirilen uygulamalardan doğabilecek doğrudan veya dolaylı sonuçlara ilişkin Teknik Otomatik Şanzıman herhangi bir sorumluluk kabul etmez.